Ablative of means, cause and manner

The ablative without a preposition answers "by what?", "why?" and "how?": means or instrument, cause, and manner.

Examples

• constat id omne caruncula, animula, et parte principante 2.2it all consists of a bit of flesh, a little breath, and the ruling part
• Ignominia, ignominia, inquam, te afficis 2.6You are disgracing yourself, disgracing yourself, I say
• quia voluptate vincitur 2.10because he is overcome by pleasure
• mente denique propitia placidaque mortem ipsam exspectantem 2.17and lastly awaiting death itself with a kind and peaceful mind

In the text 254

• I.9 A Sexto, benevolum erga alios affectum: familiae affectu paterno administratae specimen: de vita naturae convenienter instituenda cogitationem:
• I.9 gravitatem item neutiquam personatam: et sedulam amicorum observationem: et imperitorum, eorumque qui citra considerationem opinione mera ducuntur, tolerationem:
• I.12 Ab Alexandro Platonico, ne crebro, neve nisi necessitate adactus, aut dicto aut scripto significem alicui, non vacare me:
• I.12 neve hoc modo sub negotiorum distinentium praetextu officia ea, quae vitae hujus necessitudo a nobis exigit, solens deseram.
• I.13 ut praeceptores prompte impenseque praedicarem; quod de Domitio atque Athenodoto refertur; liberosque meos affectu sincero prosequerer.
• I.15 adhaec quod ita se gerebat, ut fidem quibusvis faceret; quaecunque diceret, ex animi sententia dixisse; quaecunque faceret, animo haud malo fecisse.
• I.16 quod affectum adversus se pariter semper deprehendebant, etiamsi occasione aliqua impediti, eum neutiquam essent comitati.
• I.16 quod etiam amicorum retinendi studiosus; nec fastidio mutans, nec insane diligens.
• I.16 quod in statu quocunque sorte contentus, vultuque serenus.
• I.16 nec in Deis colendis superstitiosus, nec in hominibus, aut muneribus, aut blanditiis auram captans popularem; sed in rebus quibusque sobrius, solidus, nusquam ineptus, aut novitatis studiosus.
• I.16 posse autem in altero tolerantem, in altero temperantem se praestare; illud vero vere viri est animo consummato invictoque plane praediti.
• I.17 caeterum numinis beneficio factum est, quod nulla ex rerum concursu occasio contigerit, quae affectum illum proderet.
• I.17 quod fratrem eum nactus sim, qui ad curam mei agendam suis moribus me extimularet, quique simul honore affectuque erga me suo animum mihi oblectaret.
• I.17 quod ea fuerim illorum copia instructus, qui ad liberos educandos mihi idonei existerent.
• II.1 nec laedi posse me ab horum ullo compertum habeo; (neque enim inhonesta re aliqua me quisquam involverit) sed nec succensere congeneri possum, eumve odisse.involvere aliquem re "to wrap someone up in something": the thing goes in the ablative. Only something shameful could harm me, and no one else can make me do it.
• II.1 siquidem ad mutuas operas nati sumus; quo modo pedes, manus, palpebrae, dentium superiorum inferiorumque ordines.
• II.2 Quicquid sum, constat id omne caruncula, animula, et parte principante.Quicquid sum "whatever I am" is picked up by id omne "all of it", the subject of constat. constare with the ablative means "to consist of".
• II.2 tu ergo sic tecum: senex es: partem tui principem servire ulterius ne siveris; sed nec motibus a communione humana alienis raptari, nec quicquam, quod fato destinatum tibi fuerit, vel jam ascitum aversari, vel futurum pavere.
• II.3 nec quae fortuna fiunt, absque naturae ope proveniunt, aut sine connexu implexuque rerum earum quae providentia dispensantur.Both are ablative (long -ā), not nominative: fortuna "by chance", providentia "by providence". An ablative of cause or means needs no preposition.
• II.6 Ignominia, ignominia, inquam, te afficis, o anima.afficere aliquem with an ablative is an idiom: 'to treat someone with, to visit something on someone'. ignominia te afficis 'you are visiting disgrace on yourself'. Ignominia is ablative (long -ā), not the subject.
• II.10 qui vero per cupidinem delinquit, quia voluptate vincitur, intemperantior quodammodo, et in peccando effoeminatior videtur.quia 'because' with the indicative states a fact. voluptate is an ablative of means: 'he is overcome by pleasure' (a thing, not a person, so no a/ab).
• II.10 atque omnino alter ei similior existit, qui prior laesus, doloris ratione ad irascendum adigitur: cum is sponte sua ad laedendum feratur, qui ad perpetrandum quidquam cupidine ducitur.
• II.12 cujusmodi sint omnia quae sub sensum cadunt; horumque ea maxime, quae vel voluptate alliciunt, vel dolore percellunt, vel cum fastu celebrantur;
• II.12 quid sit ipsum mori; quodque siquis rem ipsam per se intueatur, cogitationeque ab illa submoverit ea omnia, quibus tanquam larvis horrendis instructa imaginationi nostrae se objicit, nihil esse aliud comperiet quam opus naturae."decked out with which, as with frightful masks": quibus and larvis horrendis are ablatives of means with instructa. instructa is feminine because it agrees with the subject of objicit, the thing itself (res), that is, death.
• II.12 ejusdem denique facultatis fuerit, considerare, homo Deum quomodo, et qua sui parte contingat; quoque pacto habitura se sit pars ista, ubi corpore soluta fuerit.
• II.13 Nihil homine illo miserius est, qui omnia undique pervagatur, et cum ea quae subter terram sunt, quod ille ait, scrutatur, tum quae in animis alienis, conjectura nititur indagare;
• II.13 colet autem, si affectibus immunem custodierit, et temeritate alienum, nec offensum re aliqua, quam vel Dii vel homines egerint.
• II.13 quae enim Dii agunt, virtutis nomine, veneranda; quae homines, cognationis ratione, sunt amica;Two parallel ablatives of cause: nomine and ratione with a genitive mean "on account of, by reason of". We revere the gods' deeds for their virtue, and love men's deeds because we are their kin.
• II.13 sed et modo quodam miseranda quandoque, ob bonorum malorumque ignorationem. nec sane defectus hic minor est illo, qui alba et nigra internoscere prohibet.
• II.14 eademque ratione id quod amittitur, momentaneum tantum esse constat.
• II.16 Contumelia se afficit anima humana: inprimis, quando abscessus et quasi struma mundi, quantum in ipso est, evadit.
• II.16 deinde cum vel hominem quemcunque aversatur, vel laedendi consilio adversatur alicui. hujusmodi sunt autem irascentium animae.
• II.17 et ut verbo dicam, omnia, corporis quidem, fluvius; animae vero, somnium et fumus: vita, militia, et hospitis in peregrino mora: fama posthuma, oblivio mera.
• II.17 mente denique propitia placidaque mortem ipsam expectantem, tanquam elementorum eorum dissolutionem, ex quibus animal unumquodque consistit.Ablative of manner: "with a kindly and calm mind". denique "finally" marks the last item of the chain; expectantem (Gataker's spelling of exspectantem) still agrees with genium.
• III.1 Festinandum itaque, non hac sola ratione, quia mortem propius per momenta singula acceditur, sed hac insuper, quia rerum cogitatus et intellectus ante mortem nos saepenumero destituit.
• III.2 attamen intercisa et hiantia ista, quamvis ab artis pistoriae instituto aliena, decoris speciem quandam prae se ferunt, et comedendi desiderium suo modo irritant.
• III.2 quin et idem ferarum rictus veros haud minore cum voluptate contuebitur, quam pictorum fictorumve arte per imitationem expressos.
• III.2 tam vetulae item vetulive maturitatem quandam ac decorem, quam et quicquid in pueris venustatis animum allicientis deprehenditur, castis oculis spectare poterit.
• III.3 Hippocrates, ubi multos sustulerat morbos, morbo tandem et ipse sublatus est.
• III.3 Heraclitus, de mundi conflagratione cum prolixe disseruisset, aqua intercute viscera distentus, stercoreque oblitus bubulo, interiit.
• III.3 sin sensu cariturus sis, desines voluptatibus ac doloribus distineri; desines vasi tanto deteriori inservire.
• III.4 unde palam fiat extemplo, esse omnia apud te simplicia, benevolaque animalis sicut socialis, et cogitationes omnes neglectim habentis, quaecunque voluptatem aut luxum ullo modo respiciant;
• III.4 quod hominem utique praestet intaminatum voluptatibus, dolore omni illaesum, contumelia intactum, improbitatis ne sentientem quidem; certaminis praestantissimi, ne ab affectu scilicet ullo subvertatur, athletam;Each adjective has its ablative: unstained voluptatibus "by pleasures", unhurt dolore omni "by any pain", untouched contumelia "by insult". All three begin with in- "un-" (illaesum is in + laesum).
• III.4 justitia penitus imbutum; ex animo prorsus amplexantem quaecunque ex lege divina illi attributa contigerint.
• III.5 Neque invitus quicquam agas, neque societatis communis immemor, nec nisi re probe prius explorata, aggressus, nec affectibus abreptus.
• III.6 Si quid in vita humana deprehenderis praestabilius justitia, veritate, temperantia, fortitudine; et, ut uno verbo absolvam omnia,
• III.6 si quid, inquam, praestantius hoc adverteris, eo te vertas, eodemque tanquam bono praestantissimo, quo fruaris, toto animo fac incumbas.
• III.6 judiciumque, quo minus externa rerum facie specieque corrumpatur, integrum servare curae sit, quo rerum examen exquisitius instituas.
• III.10 eaque homuncionum morti celerrime concedentium, qui ne seipsos quidem probe norint, nedum jam olim defunctum quempiam, successionibus propagata.
• III.12 huic, inquam, si adhaeseris, nihil ulterius expectans, nihil fugitans; sed quod prae manibus est juxta naturae dictamen agere, et in dictis quibusque animo heroico veritatem libere proloqui contentus; prospere plane victurus es.
• III.13 Quemadmodum chirurgi instrumenta et ferramenta sua ad curationes subitaneas semper habent ad manum: ita tu dogmata in promptu apud te habeas, quorum ope res cum divinas tum et humanas dignoscas;
• III.15 Nesciunt quam variae significationis sint vocabula ista, furari, serere, emere, quiescere, quid facto opus est videre, quod quidem non oculis corporeis, sed visu quodam aliusmodi efficitur.
• III.16 affectibus tanquam fidiculis agitari, atque abripi, feris quoque competit, et effoeminatis, et Phalaridi, et Neroni, et Deos negantibus, et patriam deserentibus, et postquam fores sibi occluserint, quidlibet perpetrantibus.
• III.16 Si caetera ergo eorum, qui jam dicti sunt, communia fuerint, restat, ut viri boni hoc sit peculiare, in eis quae officii sui esse videbuntur, mentis ductum sequi, et fatis volventibus casus vitae intextos lubenter amplexari;Picture the Fates spinning: the events of a life are intextos "woven in" to it fatis volventibus "by the turning fates". casus is accusative plural, the object of amplexari.
• III.16 genium vero intra se in pectore situm, nec polluere, nec visorum congerie perturbare; sed placidum servare;congeries "heap, pile": "with a heap of impressions", the crowd of images that the senses pour in.
• IV.3 praecipue, si quis ea intra se reposita habuerit, quorum contemplatione summam extemplo tranquillitatem consequatur.
• IV.3 reduc tibi in memoriam disjunctivum illud, aut numinis providentia, aut atomorum concursu constant universa: vel ea etiam argumenta, quibus liquido demonstratur, mundum istum civitatis instar obtinere.
• IV.3 quibus adjicias licet et, quae de dolore ac voluptate audieris aliquando, et assensu tuo comprobaveris.
• IV.3 cogita quam cito oblivione sepeliantur omnia, quamque vastum chaos infiniti aevi utrinque consistat:
• IV.4 unde ergo nobis intellectu, ratione, atque adeo lege agere posse, nisi inde, a communi illa civitate?Three ablatives of means with agere: "to act by understanding, by reason, and indeed by law". atque adeo "and indeed" brings in the last item as the end of the chain: law.
• IV.8 Quod hominem ipsum sese deteriorem non facit, nec vitam illius fecerit deteriorem; sed nec damno aut interiore aut exteriore affecerit.
• IV.11 Tu ne ea opineris, quae is autumat, qui contumelia te afficit; vel etiam quae ille autumare te vult. verum res ipsas, quomodo vere se habeant, cogites.
• IV.19 nisi forsan ratione dispensationis cujusdam.
• IV.20 ecquid enim horum vel laude fit bonum, vel corrumpitur vituperio?
• IV.21 quam ingens enim horum turba absumitur, et in vescentium visceribus hac ratione quasi sepelitur?
• IV.26 boni aliquid tibi obvenit? ab initio tibi, quicquid contingit, ab universo destinatum et fato certo assignatum est.
• IV.27 Mundus vel est ordine justo dispositus, vel miscela temeraria, congesta quidem ea, sed ut mundus sit tamen.
• IV.29 abscessus mundi, qui abscedit, seque a naturae communis ratione sejungit, dum eis quae contingunt offenditur.
• IV.32 pari modo tempora alia nota peculiari aliqua designata, vel etiam gentes totas, contemplare;
• IV.32 illi vero cum primis sunt memoria recolendi, quos ipse noris aliquando se rebus inanibus distinuisse, cum id interim facere, quod conditioni propriae consentaneum erat, huic firmiter inhaerere, eodemque contentum esse, neglexerint.
• IV.32 ita fiet, ne quando fastidio corripiaris, si in rebus minoris aestimationis, non diutius, quam par est, fueris occupatus.
• IV.33 pari modo et eorum, qui quondam celeberrimi fuerunt, nomina, quasi glossemata quaedam nunc facta sunt:
• IV.33 evanida enim sunt omnia, citoque fabularum instar obtinent; mox et oblivione prorsus obruuntur.
• IV.36 Hoc jugiter considera, omnia ista quae fiunt, mutatione fieri.
• IV.40 item quomodo ad sensum hujusce, unum et illum, omnia referantur: unoque quasi impetu ferantur universa, et ad omnia producenda cooperentur;
• IV.45 neque enim rerum enumeratio simplex est a se invicem discretarum, quae necessitate tamen quadam contineantur; sed rationi consentanea connexio;
• IV.45 et quemadmodum ea quae in mundo existunt, concinne admodum certo inter se ordine componuntur: ita et quae fiunt, non successionem nudam, sed admirabilem quandam concinnitatem prae se ferunt.
• IV.47 pari modo nec magni quicquam existimes, ad millesimum annum potius, quam ad crastinum diem.
• IV.48 quot tyranni, postquam vitae necisque potestatem, tanquam extra mortis aleam positi, diro cum fastu exercuerant:cum often stands between an adjective and its noun: diro cum fastu = cum diro fastu "with dreadful arrogance", an ablative of manner.
• IV.51 Via compendiosa semper incedas.
• V.1 Mane, cum gravatim exurgis, in promptu sit tecum hoc modo disserere; Ad opus humanum jam expergiscor.
• V.1 aut nunquid ad hoc conditus sum, ut stragulis involutum decumbens me foveam?
• V.1 siquidem artes suas qui diligunt artifices, earundem operibus etiam intabescunt, illuvie inediaque affecti.earundem "of the same" is the genitive plural feminine of idem, used for "of them" to make clear that the arts are meant. operibus is an ablative of cause: they waste away over the works of their arts. intabesco is "melt away, pine away".afficio with an ablative is "to visit someone with something"; in the passive, "afflicted with": illuvie inediaque affecti "afflicted with dirt and want of food". inedia is "not eating". Craftsmen in love with their work forget to wash and to eat.
• V.3 habent enim illi mentem propriam, proprioque ducuntur impulsu:illi "they" are the critics of the last sentence. proprius "one's own" is said twice for emphasis: their mind is their own affair, and so is the impulse that drives them; neither is yours to govern. impulsu "by impulse" is an ablative of means, split from its adjective proprio by the verb.
• V.5 hoc tantummodo nomine si notari poteras, quod tardiori hebetiorique ingenio natus sis, exercitatione vitium istud corrigere conandum fuerat, hebetudinem tuam neque insuper habendo, neque in eadem tibi complacendo.
• V.6 sicut equus, ubi cucurrerit, canis venatus fuerit, apes mel confecerit; ita iste, ubi benefecerit, non clamore prosequitur, sed ad aliud ejusmodi opus se transfert; quemadmodum vitis ad racemos alios denuo suo tempore producendos.prosequi aliquid clamore is "to see something off with shouts", as a crowd escorts someone with cheering: the good man does not make a noise about his kindness. prosequitur is deponent: passive form, active meaning.
• V.6 siquidem et illi rationis specie quadam probabili abducuntur.species here is "outward appearance": rationis specie "by an appearance of reason". probabilis is "plausible, likely-looking", not "probable" in the modern sense. The first kind of man reasons too, and his reasoning sounds right; that is how he is led astray.
• V.7 aut nihil omnino precari, aut hoc modo simpliciter et ingenue precari par est.
• V.8 Cujusmodi illud est, quod dici solet, Aesculapium huic vel illi coordinasse, ut equitet, ut frigida proluatur, ut discalceatus incedat:
• V.8 ejusmodi quiddam est, et quod huic vel illi coordinavit universi natura, ut morbo teneatur, corpore mutiletur, liberos amittat, aut aliud tale quippiam.
• V.8 multa siquidem et in illis aspera sunt, quae sanitatis spe tamen libenter admittimus.
• V.8 eodemque modo, quicquid evenerit, quamvis asperius visum fuerit, libens admittito, quandoquidem ad mundi integritatem Jovisque prosperitatem atque felicitatem ferat.
• V.8 ita duplici ratione diligas oportet, quicquid evenerit tibi.
• V.9 ita nihil deerit ulterius, quod rationis obsequelae conciliet te, sed ea sponte tua acquiesces.sponte tua "of your own accord" is an ablative of manner (sponte is hardly used in any other case). acquiescere with the ablative ea is "to rest in it", that is, in reason (ratio, feminine, from rationis above); Gataker prints eâ, marking the ablative.
• V.9 voluptas autem nonne hac ratione nos fallit?nonne opens a question expecting the answer "yes" (the opposite of num). hac ratione "in this way" is an ablative of manner: pleasure deceives us precisely by seeming the most pleasing thing. So ask what is really more pleasing.
• V.10 contra potius solari se quemque par fuerit, dissolutionem sui naturalem operiendo, moramque interea haud gravate ferendo, dum duobus hisce acquiescit prorsus;
• V.12 at vero quae vulgo pro bonis habentur, ubi animo praeconceperit quis, auribus aequis accipiet, facileque admittet, tanquam apte adjectum id, quod a comico quandoque dictum est,auribus aequis "with even ears", an ablative of manner: he will listen calmly, without taking offence.
• V.13 Forma consto et materia. harum neutra in nihilum interibit, quemadmodum nec ex nihilo processit.consto with an ablative means "I consist of, I am made of": Forma and materia are ablatives (-ā), not nominatives; the subject is "I" in the verb. These are the two parts of every thing for the Stoics: the material part, the stuff a thing is made of, and the formal part (in the Greek, "the causal"), the shaping principle that makes it what it is; in a man, body and the reason that forms it.
• V.13 mutationis autem hujusmodi opera et ipse extiti, et qui me genuerant, atque ita retro in aliud infinitum.opera here is the ablative (operā) of opera, operae "work, service", not the plural of opus: operā with a genitive means "by the work of, through the agency of". So "by the working of a change of this kind". hujusmodi "of this kind" belongs to mutationis.
• V.16 imbuitur enim cogitationibus anima.imbuo is "to wet, soak, dye": as cloth steeped in dye takes its colour, the soul steeped in thoughts takes theirs. cogitationibus is an ablative of means, "with thoughts, by thoughts"; the subject anima comes last.
• V.16 imbue ergo illam cogitationibus istiusmodi. verbi gratia; ubicunque vivere, ibidem et bene vivere licere.
• V.19 Res ipsae nulla ratione animam attingunt; neque aditum ullum ad eam habent; neque mutare eam, aut movere possunt.
• V.20 Verum conatus aut affectus impedimentum non datur, exceptionis atque circumversionis beneficio.
• V.21 pari modo et quod in te praestantissimum est, colito.pari modo "in like manner" is an ablative of manner, and et here means "also". The command is repeated word for word: what you honour in the universe, honour also in yourself.
• V.22 hanc ad ea omnia regulam adhibe, quibus noceri tibi posse videbitur.
• V.23 qui igitur non pro fatuo merito habeatur, qui istis vel inflatur, vel cruciatur, vel de re aliqua, quae ad spatium perbreve molestiam exhibeat, quiritatur, quasi diu id fiat.
• V.26 quod si alia ratione se ad mentem subvexerint, quatenus nempe ea corpori unita est, tunc sensui, cum a natura sit, non est obnitendum,
• V.28 at homo, inquis, ratione praeditus est, potestque si advertat, dignoscere quid delinquat.at … inquis "but, you say": Marcus lets an imagined objector speak. praeditus "endowed" takes the ablative: ratione praeditus "endowed with reason". The objection: a man, unlike a goat, has reason, and could stop giving offence.
• V.28 proinde, tu quoque ratione cum sis praeditus, rationali facultate tua eandem in illo excitato, errorem ostendito, commonefacito.
• V.29 Quo modo vivere cogitas vita mox excessurus, eodem, si volueris, vivere jam licet.
• V.29 velim autem, quae animantis ratione imbuti et ad societatem nati naturae sunt consentanea.
• V.30 vides ut res singulas ordine justo subdiderit, congesserit, pro dignitate sua suum cuique attribuerit, praestantissimas mutuo sibi invicem consensu devinxerit.
• V.32 Quorsum arte instructum ac peritum quenquam rudes animae imperitaeque conturbent?
• V.34 Prospere tibi res tuae sunt perpetuo processurae, si rite incedere potueris, rectaque methodo et opinari et agere.
• VI.2 Pari loco habeas, frigore rigens, an calore fotus, quod est officii tui, feceris.
• VI.10 Universum aut est cinnus quidam rerum, nunc concursu fortuito invicem implexarum, mox dissipatarum denuo;
• VI.10 aut est compages rerum in unum ordine justo convenientium, quae providentia regatur.
• VI.12 ad hanc saepius accede, hac acquiesce, cujus ope, cum quae ibi occurrunt tibi futura sunt toleratu facilia, tum et ipse in eis toleratu facilis.
• VI.13 ac rursus, de falerno, esse uvulae succum; de purpura, esse oviculae capillos conchylii cruore tinctos;
• VI.14 Eorum quae vulgus hominum admiratur, pleraque ad generalissima rerum capita referuntur, quae vel forma mera vel natura continentur; qualia sunt lapides, ligna, ficus, vites, oleae:This is the bottom of a ladder of being that the section climbs step by step. forma mera "by bare form" renders the Greek hexis, the mere cohesion that holds a stone or a log together; natura renders physis, the growing nature of a plant. Both are ablatives of means with continentur "are held together". So stones and timber are the first kind, figs, vines and olives the second.
• VI.14 quae vero politiores adhuc afficiunt, ad ea pertinent, quae anima continentur rationali, non quidem universali illa, sed qua artium cultrix, aliasve solers existit, aut qua mere talis, ut servitiorum turbam possidere.The third step of the ladder: things held together by a rational soul, that is, human beings. anima … rationali is an ablative of means with continentur; the adjective is held back until after the verb.
• VI.16 ecquid est igitur, quod pretio aliquo dignum sit? num plausibus excipi? nequaquam.
• VI.18 hoc autem idem est prope, ac si quis contristaretur, quia homines prisci encomiis eum non sint prosecuti.
• VI.20 Inter exercendum, siquis unguibus lancinaverit, aut capite alliso plagam impegerit, nullam indignationis notam edimus, nec offendimur, nec tanquam insidiatorem deinceps suspectum hunc habemus.
• VI.20 cavemus tamen nobis ab eo quantum possumus, sed nec tanquam ab hoste, aut tanquam suspicaces, verum ita, ut animo pacato declinemus tantum.
• VI.21 Si quis convincere me poterit, palamque mihi facere, quod in re ulla minus recte vel sentiam vel me geram, laeto lubentique animo mutabo.
• VI.23 Animantibus, adeoque omnibus in universum rebus ac subjectis rationis exortibus, utpote ratione praeditus ipse qui sis, magno liberoque utaris animo.magno liberoque … animo is an ablative of manner wrapped round the verb: "with a great and free spirit", that is, generously, as a free man deals, not grudging or harsh. One who has reason should deal largely with what lacks it.
• VI.23 homines vero, cum rationis sint tecum participes, tanquam societate tibi conjunctos, habeas.
• VI.26 proinde et istic pari modo memineris, officium omne quasi numeris quibusdam absolvi:
• VI.26 quibus observatis, oportet te nec perturbatum, nec indignationem indignatione pensantem, sed recta pergentem perficere quod prae manibus est.
• VI.33 pari modo nec homini qua homo est, labor ullus est praeter naturam, dum id quod hominis est, faciat.
• VI.34 Quanta voluptate perfunduntur etiam latrones, cinaedi, paricidae, tyranni?quanta voluptate "with how great a pleasure" is an ablative of means with the passive perfunduntur "are drenched, steeped": pleasure poured over them. The question is really an exclamation: if the worst of men have pleasure to the full, pleasure proves nothing about a life.
• VI.38 sunt enim omnia quodammodo sibi invicem implexa, atque ea ratione sibi invicem amica.
• VI.42 alius vero alio modo operam confert.
• VI.57 Aurigine affectis mel amarum videtur; a cane rabido morsis, aqua formidabilis: contra pueris pila pulcrum quid.
• VI.59 Perpende tecum, quales sint quibus placere cupis, et quarum rerum potiundi caussa id velis, quibusque officiis ista demerearis.
• VII.2 hoc modo sis affectus, et rectus consistis.
• VII.3 Pompae studium inane, fabulae scenicae, greges, armenta, velitationes, catulis projectum ossiculum, offula in piscinam immissa, formicarum aerumnae et bajulationes, musculorum perterritorum discursus, sigillaria verticillis cita.sigillaria are little figures, here puppets. cita "set in motion" is the perfect participle of cieo, and verticillis "by little whorls", the turning pegs or wheels that work the figures, is an ablative of means. The Greek says simply "puppets pulled by strings".
• VII.8 accedes enim ad ea, si ita necesse fuerit, ratione instructus eadem, qua nunc ad praesentia uteris.instructus "equipped" takes an ablative of means, ratione … eadem "with the same reason", split by the participle. In qua … uteris "which you use" the relative is ablative because utor takes the ablative. ad praesentia "for present things": the reason that serves you now will serve you then.
• VII.9 Omnia sunt sibi invicem implexa, et vinculo quodam sacro sibi invicem sic devincta, ut nihil alterum ab altero sit alienum.
• VII.10 memoria denique rei cujusque pari celeritate in aevo quasi defossa sepelitur.pari celeritate "with equal speed" is an ablative of manner, a third way of saying "just as fast". par "equal" has its ablative in -i.
• VII.14 Quicquid voluerit, eis extrinsecus accidat, quae casibus istiusmodi affici possunt.eis is the antecedent of quae: the things that can be touched by what falls on them from outside, the body and its senses, not the mind. casibus istiusmodi "by chances of this kind" is an ablative of means with the passive infinitive affici.
• VII.16 eademque ratione et perturbatione et impedimento omni immunis, nisi ipsa se perturbaverit aut impediverit.
• VII.17 more antiquo accessisti.more antiquo "in the old way, by old habit" is an ablative of manner: the impression came as such impressions always have. accessisti is perfect, "you have come".
• VII.28 mens etenim rationalis ita est natura comparata, ut sibi sufficiat ipsa juste agens, et hoc ipso nacta sibi tranquillitatem.
• VII.30 Eis quae dicuntur, animum simul intende: in ea quae fiunt faciuntve, mente altius descende.
• VII.31 Exorna te simplicitate, modestia, affectu adversus res medias indifferenti.The three ablatives say what to adorn yourself with. In the third, the adjective waits till the end: affectu … indifferenti "with an indifferent attitude", with adversus res medias "towards the things in between" set inside. res mediae are the Stoics' "middle things", between virtue and vice: health, wealth, fame and the like, neither good nor bad in themselves.
• VII.31 certa, inquit ille, decurrunt omnia lege.
• VII.31 meminisse suffecerit, lege certa pleraque ferri, aut paucis saltem duntaxat exceptis.
• VII.33 mens interim opinionis ope tranquillitatem servat suam; nec deterior quicquam inde fit pars animi princeps.ope is the ablative of ops "help": opinionis ope "by the help of opinion", i.e. by the mind's own judgement about the pain. Pain does not reach the mind unless the mind judges it an evil.
• VII.33 corporis vero membra, quae dolore sunt afflicta, ipsa si quid possunt, de eo statuant.
• VII.51 Potu, ciboque, atque id genus cupediis Cursum moramur, cita mors ne nos obruat.
• VII.55 est enim hoc motus rationalis et intellectualis proprium, circumscribere semet, et nec sensus nec affectus motibus unquam superari: animalis enim uterque est.
• VII.55 jure quidem.
• VII.58 aut cur non potius motus alienos eis relinquas, qui his alios afficiunt, et afficiuntur ipsi; ipse totus in hoc intentus, quo modo casibus istiusmodi utare?motus here are movements of the mind, agitations, and alienos "belonging to others" means they are not your business. afficio aliquem aliqua re is "to affect someone with something": qui his alios afficiunt "who stir others with these", et afficiuntur ipsi "and are stirred (by them) themselves". his is masculine because it stands for motus.
• VII.64 illud etiam memineris, multa taedio nos afficere, quae non advertimus eandem cum dolore rationem habere, verbi gratia, dormitare, quando vigilare libet, aestu affici, fastidio laborare.afficio aliquem aliqua re is "to affect someone with something": multa taedio nos afficere "that many things affect us with weariness", i.e. wear us down. taedium is weariness, irksomeness (English "tedium").
• VII.73 Ubi bene tu alicui fecisti, et beneficio ille affectus est, quid stultorum instar tertium quippiam ultra haec quaeras, puta, benefici hominis existimationem, aut beneficii accepti remunerationem?
• VII.75 nunc vero, aut quicquid fit, consequentiae necessariae lege certa producitur, aut principalia etiam illa, ad quae mundi mens peculiariter intenta est, ratione nulla gubernantur.lege certa "by a fixed law" is an ablative of means, and consequentiae necessariae "of necessary consequence" depends on it: each thing follows from what went before, as a conclusion follows from its premises. The subject of producitur is the clause quicquid fit "whatever happens".
• VIII.2 quid ergo expeto ulterius, quam ut illud quod impraesentiarum ago, opus sit animantis rationalis, socialis, eademque cum Deo ipso lege agentis.
• VIII.3 atque hoc modo instructae erant mentes horum.
• VIII.23 contingit mihi quicquam? ita excipio, ut ad Deos referam, fontemque rerum omnium, a quo, quaecunque fiunt, ordine praestituto derivantur.
• VIII.25 quin et solertes illi, aut futurorum praescii, aut fastu inflati, ubinam jam sunt?
• VIII.25 solertes, inquam, quales Charax, Demetrius Platonicus, Eudaemon, et si quis alius ejusmodi. omnia caduca sunt, et jam olim morte sepulta sunt.
• VIII.32 atqui dum impedimentum ipsum placide fers, et ad id quod datur aequo animo te transfers, alia statim prioris vice actio emergit, quae ad eam, de qua sermo instituitur, vitae compositionem non minus apte conducat.id quod datur "what is granted" picks up quantum datur at the start of the section: what circumstances still allow. aequo animo "with an even mind" is an ablative of manner, "calmly, without resentment". se transferre ad is "to pass over to, turn to".
• VIII.34 pars enim natura fueras: nunc vero temet abscidisti.
• VIII.36 Ne confundat te vitae tuae totius cogitatio: neque animo simul complectere, quot qualesque molestias superventuras esse tibi verisimile sit.
• VIII.38 Si acute cernere vales, acumine tuo utere, inquit ille, in rebus eis, quae sapientiam maxime exigunt.
• VIII.43 me vero, si mentem sanam habuerim, quae nec hominem quenquam, aut humanum quicquam aversetur; sed quicquid obvenit, oculo benigno aspiciat excipiatque, et pro sui existimatione singulis utatur.quicquid obvenit "whatever comes (its way)" is the object of both aspiciat "looks on" and excipiat "receives, welcomes". oculo benigno "with a kindly eye" is an ablative of manner.
• VIII.44 quid autem tua interest, si vocibus istiusmodi adstrepuerint illi tibi, aut existimationem hanc vel illam de te habuerint.
• VIII.47 pari modo, si anxium te habet, quia hoc aut illud quod rectum tibi videtur, non facis, cur non facere potius quam angi velis?
• VIII.47 excede ergo e vita aequo animo, quo modo excederes si id agere daretur, simul etiam obstantibus ipsis propitius.
• VIII.48 Memineris, inexpugnabilem fieri mentem, quando in se contracta, ipsa se contenta manet, dummodo nil faciat quod ipsa nolit, tametsi non ratione, sed obstinatione mera instructa sit.
• VIII.49 hoc igitur modo in primo visis consiste semper, nec amplius quicquam eis a te intus adjicias, et nihil tibi accidit, quod commoveat te.
• VIII.50 sed, quod in hac ejus arte maxime mireris, cum se certis terminis circumscripserit, quicquid intra se corrumpi, senescere, ac inutile fieri videtur, in semet convertit, aliaque ex his ipsis nova producit;
• VIII.51 nec anima praeceps abreptus et temere exiliens; nec in vita multis implicitus negotiis.
• VIII.51 occidunt, concidunt, diris te devovent.
• VIII.51 quemadmodum siquis fonti astans limpido ac dulci, conviciis eum incesserit, at ille nihilominus laticem potui accommodum fundere non cessat.
• VIII.51 si usu assiduo libertatem cum aequanimitate, simplicitate, modestia quasi nativam tibi reddideris.usu assiduo "by constant practice" is an ablative of means. The answer to the question is training: the spring is not a gift but a habit.
• IX.3 Mortem noli contemnere, sed animo lubenti excipe, tanquam ex eorum quae natura vult, numero quod sit.
• IX.3 si autem vulgare vis pharmacum, quod cor tamen attingat, morti facilem cumprimis praestabit te, si consideraveris res subjectas a quibus morte divelleris, moresque hominum quales sint, quibus anima tua ulterius non immiscebitur.
• IX.8 quemadmodum et terrestrium omnium una est terra; unaque luce cernimus omnes, et aere uno spiramus, quotquot visus vitaeque participes sumus.luce and aere are ablatives of means: "we see by one light, we breathe with one air". omnes "all" goes with the "we" in the verbs.
• IX.9 ad terram mole sua fertur terrestre quodvis; in idem confluit humidum omne; et aereum itidem quodcunque. ut necesse sit vi aliqua intercludi ea, id ne faciant.
• IX.21 pari igitur modo nec grave quicquam in vitae totius terminatione, cessatione, mutatione.
• IX.25 Formae qualitatem animo adi; et a materia abstractam contemplare:
• IX.27 bene velle tamen illis oportet. sunt enim natura amici.
• IX.28 vel semel operi se admovit; reliqua vero per consequentiam necessariam a primis illis ita profluunt, ut serie quadam continua unum quiddam constituant.
• IX.32 si mundum totum et seculum in quo degis, mente complexus fueris, et rei cujusque sigillatim transmutationem celerem consideraveris, quamque exiguum temporis spatium inter ortum ejusdem et interitum intercedat;
• IX.33 et qui senectute extrema confectus moritur, in eundem statum redigetur cum eo, qui immaturus obiit.
• IX.35 hac autem gaudet natura, quae nihil non recte facit.gaudeo "rejoice" takes an ablative of what one delights in: hac "in this", that is, in change (mutatio). The subject natura follows its verb.
• IX.40 si possunt, cur non hoc potius ab eis prece poscis, nequid horum cupias, nequid de horum ullo anxius sis, quam ut horum quicquam vel eveniat vel non eveniat?
• IX.41 Ego, cum decumberem, inquit Epicurus, non de corporis affectionibus cum eis, qui invisebant me, colloquia habebam, nec istiusmodi sermonibus illos alloquebar,
• IX.42 Quando alterius cujuspiam impudentia offenderis, statim sic percontare te, Fierine ergo potest, ut impudentes in mundo ne sint? non potest.
• X.1 sed statu praesenti acquiesces, et praesentibus oblectabere quibusque, et persuasum habitura es, cuncta tibi adesse, cuncta tibi bene se habere;
• X.3 memineris tamen, natura esse comparatum te, ad quidlibet ferendum, quod in opinione tua situm est, ut tolerabile faciat, vel conducere tibi, vel officii esse, ut illud facias, censendo.
• X.6 deinde, necessitudine me quadam partibus generis ejusdem esse conjunctum.
• X.6 in quantum vero necessitudine quadam ejusdem generis partibus conjunctus sum, nihil facturus sum, quod communionis jus violet:
• X.7 ut et ista in universi rationem redigantur, sive illud certo temporis spatio revoluto deflagret, sive vicissitudinibus perpetuis jugiter renovetur.
• X.8 Intra nomina igitur ista si te continueris, nec ut alii his te titulis cohonestent concupiveris, alius jam futurus es, quam pridem fueras, aliamque initurus vitae rationem.
• X.8 nec bestiariis illis absimilis, qui semiadesi, vulneribus sanieque oppleti, in diem crastinum tamen reservari supplicant, iisdem unguibus morsibusque iidem ejusmodi plane objiciendi.
• X.10 Aranea muscam ubi ceperit, se effert tanquam magni quid egerit; alius ubi lepusculum; alius, ubi reticulo apuam ceperit; alius, ubi apros; alius ubi ursos; alius ubi Sarmatas,
• X.11 Methodo contemplativa instructus sis, qua perspectum habeas, quomodo cuncta in se invicem mutent.
• X.13 quae faciant, quae fugiant, quae sectentur, quae suffurentur, quae rapiant ad se, non manibus pedibusque, quod dici solet, sed parte sui pretiosissima, qua, ubi libuerit, consequi liceat fidem, modestiam, veritatem, legem, genium denique bonum.
• X.14 nec elatus hoc dicet, sed obsequens tantum, et benevolo adversus eam affectu.An ablative of manner wrapped round a phrase with a preposition: benevolo … affectu "with a kindly feeling", adversus eam "towards her", that is, towards nature.
• X.23 palam enim invenies Platonis illa, Urbis muro, ut caulae septo circundatus.From Plato's Theaetetus (174d–e): a king or ruler, busy with his human herd and with no leisure, grows as rough as any herdsman, with the city wall round him like a fold on a mountain. The capital of Urbis marks the start of the quotation. Both ablatives, muro and septo, go with the participle circundatus "surrounded", and ut "as" makes the comparison: the townsman is penned in like a shepherd in his fold, so the city is no better than the country. Marcus quotes Plato's words in scraps; Gataker gives the sense of the whole comparison. circundatus is Gataker's spelling of circumdatus, from circumdo.
• X.26 haec, tanta licet involvantur caligine, contemplari oportet,
• X.26 facultatemque ita intueri quae ista facit, prout vim eam cernimus, qua vel deorsum, vel sursum corpora feruntur, non oculis quidem externis, sed nec minus clare tamen.
• X.30 Ubi peccato alicujus offenderis, translatione facta perpende tecum, annon ipse ejusmodi aliquid pecces.offenderis is here the present passive of offendo, "you are offended", with the ablative of cause peccato "by the wrongdoing". The same spelling is also the future perfect active, but that would need an object in the accusative.
• X.31 persiste ergo, dum et ista tibi familiaria effeceris, quo modo stomachus robustus cuncta sibi accommodat, ignisque validus, quicquid ingesseris, flammam inde ac fulgorem edit.
• X.33 ante ingemiscere non desinas, quam eo te adegeris, ut quod voluptuariis hominibus est luxu diffluere, hoc tibi fuerit de subjecta quaque oblata tibi materia ea facere, quae humanae constitutioni conveniant.
• X.33 siquidem cylindro quidem non conceditur, ut motu proprio ubique feratur; sed nec aquae, nec igni, nec alii rei cuiquam, quae a natura mera, vel anima regitur irrationali.
• X.33 tu ergo ob oculos istud habens, rationem per omnia facilitate ferri eadem plane, qua ignis sursum, lapis deorsum, per declive cylindrus, nihil quaeras ulterius.
• X.33 atqui in aliis quidem operibus omnibus ita se habet, ut quicquid alicui horum mali contigerit, deterius illud faciat, quod eo afficitur.
• X.34 foliola sunt et homunciones isti, qui tanto cum strepitu, tanquam fide digni, alios celebrant, vel e contrario diris devovent, vel clam vituperant et subsannant.e contrario "on the contrary" is a set phrase, the neuter of contrarius used as a noun. dirae, the feminine plural of dirus "dreadful", means "curses": diris devovere is "to give someone over with curses", to curse him. alios "others" is the object of all four verbs.
• X.35 pari igitur ratione et mentis est sanae, ad obvenientia quaeque idoneam esse.
• X.36 Nemo quisquam adeo felix est, cui morienti non adstabunt aliqui, qui praesenti laetentur malo.
• X.36 disjungor itaque tanquam a necessariis, non abstractus tamen, sed sponte discedens.
• X.38 Memento illud quod te velut fidiculis citat, esse intra te reconditum quiddam.The picture is of a puppet worked by strings, an image Marcus uses often; the Greek says "what pulls the strings". fidiculae "little strings" is an ablative of means, and citat "sets in motion". What works us is not outside us but intra te "within you".
• XI.4 Nunquid feci, quod in commune conducat? beneficium hoc ipso accepi.The answer: "I have received a benefit by that very fact". hoc ipso "by this very thing" is an ablative of means: the good done to the community is itself the doer's gain, so he needs no thanks or return.
• XI.5 hoc quo modo melius fit, quam documentorum ope, quorum alia sint de universi natura, alia de hominis conditione propria.
• XI.9 sed ad utrumque horum teneas te, ut et in judicio actioneque constanti persistas, et in mansuetudine erga illos, qui vel impedire te conantur, vel alio modo quopiam molesti tibi sunt.
• XI.9 uterque enim ex aequo stationis desertae reus est, et qui metu perculsus, et qui natura cognatum sibi atque amicum fuerit aversatus.
• XI.12 sed lumine illo illustratur, quo veritatem, tum rerum omnium caeterarum, tum et in ipsa sitam, cernit.
• XI.13 neque id contumeliose, neque ut qui patientiam ostentare cupiam, sed ingenue, benigne, quo modo Phocion ille, nisi si simulate agebat.
• XI.13 annon amplecteris, quod universi naturae nunc est tempestivum, cum homo sis ad hoc compositus positusque, ut id fieri, quocunque tandem modo, velis, quod in commune conducat?
• XI.16 siquidem enim naturae congrua sunt, eis oblecta te, et facilia futura sunt.
• XI.18 tu autem speciali quadam ratione etiam illis praefectus, ut gregi aries, armento taurus.
• XI.18 neque animo quasi attacto et exulcerato, neque tanquam in schola, neque ut astanti alicui sis admirationi, sed ita semper, ut cum solo agas, etiamsi alii forsan circumstiterint nonnulli.An ablative of manner without cum, as is usual when the noun has adjectives: "with a mind as it were stung and sore". attacto is the participle of attingo "touch": touched, hurt; exulcerato "made sore, festering".
• XI.20 Quicquid aereum et igneum immixtum est tibi, etiamsi natura sursum feratur, utrumque ut tamen universi dispositioni obsequatur, in massa composita istic detinetur.
• XI.25 Perdiccae accersenti excusabat se Socrates; ne pessimo, inquit, exitio peream, cum gratiam collatam referre nequeam.
• XI.28 Cogita Socrates qui fuerit pelle succinctus, quando Xanthippe veste ipsius sumpta foras se proripuerat.
• XI.28 quaeque amicis suis dixerit, pudore suffusis pedemque retrahentibus, cum sic indutum illum conspicarentur.
• XII.2 sola enim mente sua, illas a sese demanantes et derivatas, attingit.sola … mente sua "with his own mind alone" is an ablative of means; sola agrees with mente. Mind touches mind: God does not handle the bodies, only the minds.
• XII.3 denique quaecunque externa rerum vertigo jugis volvit, ita ut mens tua rebus fato obvenientibus exempta, pura ac libera apud se vivat, justa faciens, destinata volens, ac vera proloquens.
• XII.3 fecerisque te talem, qualis mundus hic Empedocli dicitur, Orbis habens instar jugi vertigine gaudens.
• XII.9 ille autem manum semper praesto habet, qua vibrata duntaxat opus est.opus est "there is need" takes the ablative of the thing needed, and a perfect participle can go with it: qua vibrata … opus est, literally "there is need only of it swung", i.e. "it needs only to be swung". The boxer has no weapon to drop: his hand is always his. (The Greek says he need only clench it.)
• XII.12 Quicquid naturae consentaneum contingit, de eo nec Dii sunt incusandi; nihil enim vel sponte vel inviti peccant: nec homines: nihil enim et ipsi sponte.
• XII.19 Sentias tandem aliquando, aliquid esse in te praestantius ac divinius eis quae affectus in te excitant, et quasi fidiculis quibusdam distrahunt te.The image is of a puppet worked by strings, which Marcus uses several times (3.16, 10.38). fidiculis, literally "little lyre-strings", is an ablative of means, and both quasi "as if" and quibusdam "certain, a sort of" mark it as a figure of speech: "with strings, as it were". distrahere is to pull in different directions.
• XII.21 omnia enim mutare ac verti et interire nata sunt, ut nova alia serie perpetua producantur.
• XII.23 nec autori ejus, cessationis hujus ratione, mali quicquam contingit.ratione with a genitive, "by reason of", is a common way of saying "because of": "on account of this ceasing". autor ejus "its author" is the one who performed the activity (autor is Gataker's spelling of auctor); contingit "befalls" takes the dative autori. mali quicquam "anything of harm" is the partitive genitive again, with quicquam "anything" after nec.
• XII.23 pari ergo modo actionum omnium complexio, quae vita dicitur, si tempore suo desierit, nihil inde quicquam mali patitur, quia desiit.
• XII.23 ita numine divino fertur, qui eadem, qua Deus, via fertur, menteque sua ad eadem fertur.
• XII.24 in eis vero quae extrinsecus eveniunt, vel forte fortuna quodque vel providentia obvenire.
• XII.24 tertium, si in sublime subvectus res humanas despiceres, ubi varietatem earum quanta esset perspexisses, simulque uno conspectu comprehenderes, quantum undiquaque aeriorum et aetheriorum sedes suas habeat, quod quotiescunque subvectus esses, eadem semper occurrerent.
• XII.26 sed et, opinione constare cuncta.constare with the ablative is "to consist of, to rest on": "that all things consist in opinion", that is, how anything affects us depends on the judgement we form of it (as in 12.22). cuncta "all things" is the subject, put last.
• XII.28 Primo etiam visu percipi possunt.Marcus means the heavenly bodies, which the Stoics counted as gods: the sun, the moon and the stars can be seen with the eyes. visu is an ablative of means, "by sight"; percipi is a present passive infinitive with possunt, "can be perceived".
• XII.28 pari igitur ratione et Deos, cum eorum potentiam jugiter experiar, propterea et esse compertum habeo et veneror.pari ratione "by the same reasoning, in the same way" is an ablative of manner. Deos is placed first as the topic, "so too with the gods"; it is the subject of esse and the object of veneror.
• XII.29 quid enim superest, nisi vita frui, bonum bono ita adnectendo, ut ne minimum quidem intervallum bono vacuum relinquatur.
• XII.30 Unum solis est lumen, licet parietibus, montibus, aliis innumerabilibus dispescatur:
• XII.30 una materia communis, etiamsi corporibus peculiaribus affectionibus distinctis innumerabilibus dispescatur:
• XII.30 una anima, etiamsi naturis innumerabilibus, et circumscriptionibus peculiaribus dispescatur.
• XII.30 aliae ergo rerum dictarum particulae, formae nempe et materiae sensus expertes, necessitudinis vinculo non connectuntur sibi invicem."Are not joined to one another by any bond of kinship": necessitudo is close connection, the tie of family or friendship. A stone feels no kinship with another stone. sibi invicem means "to one another".
• XII.30 et ista tamen mens universi continet, et facultas illa, cujus vi eodem loci feruntur.
• XII.31 Quid expetis? num existere? num sentire, movere, crescere, denasci? an rursus voce uti, cogitare?
• XII.31 atqui instituto huic repugnat, siquis aegre ferat, quod istis morte privandus sit.