Dative of reference, possession and advantage

The dative names the person or thing concerned ("for", "to", "in the eyes of"), and with est it names the owner.

Examples

• illud est autem parti unicuique bonum 2.3and that is good for each part
• ea vero tibi prope confecta est 2.6and your life is almost over
• praesens siquidem tempus est omnibus aequale 2.14for the present time is the same for everyone
• nihil est autem malum quod est naturae consentaneum 2.17and nothing that is in accordance with nature is evil

In the text 148

• I.9 et mores quibusvis accommodatos, ita ut quamvis consuetudo ipsius adulationem omnem suavitate vicerit, in veneratione tamen eisdem ipsis eodem ipso tempore non minus extiterit.in veneratione existere "to stand in reverence" means "to be revered"; eisdem ipsis "to those very same people" is a dative of reference, saying in whose eyes. extiterit is the perfect of existo (also spelled exsisto); the existeret later in the section is the same verb.
• I.11 quodque ut plurimum qui patricii nobis nuncupantur, ab affectu genuino alieniores existant.
• I.14 nec, quid vellet nolletve, familiaribus conjectu difficile foret; adeo aperto erat pectore.
• I.16 quod amicis vel coenandi secum, vel abstinendi optionem liberam permittebat, nec peregre euntem comitari, nisi ipsis allubesceret, necesse erat:
• I.16 acclamationes omnemque adulationem reprimere: imperio quae necessaria erant, sedulo custodire; sumptus caute attemperare; de rebus istiusmodi sugillantes patienter sustinere.
• I.16 corporis sui cura tam probe attemperata, ut nec vitae avidus videretur, aut elegantiae studiosus, nec neglectui tamen id haberet;neglectui habere "to hold for neglect": a dative that says what a thing counts as (the predicative dative). id "it" is his body. nec … tamen "and yet not": he did not neglect his body either.
• I.16 non illi intempestivus balneorum usus; non aedificandi studium insanum,
• I.17 quod fratrem eum nactus sim, qui ad curam mei agendam suis moribus me extimularet, quique simul honore affectuque erga me suo animum mihi oblectaret.'Would gladden my heart with his respect and affection for me'. suo 'his' goes with both nouns; mihi is a dative of the person concerned, where English says 'my heart'.
• I.17 quod in vita, qualis ea fuerit, corpus mihi tam diu perduraverit.mihi is a dative of the person concerned, where English uses 'my': 'that my body has held out'.
• II.3 illud est autem parti unicuique bonum, quod universi fert natura, quodque ad eandem conservandam conducit.Dative of reference: "for each part". unicuique is the dative of unusquisque "each single one".
• II.3 librorum vero sitim pelle; ut ne murmurans moriaris, sed vere propitius, Deoque ex animo gratus.
• II.4 sed et praescriptum esse tibi temporis terminum: quod nisi ad animum serenandum accommodaveris, avolaturum est illud, te simul abrepto, nec deinceps rediturum.
• II.6 honorem autem tibi tuum vindicandi, haud erit amplius opportunitas.
• II.6 fugit enim unicuique brevis aetas.
• II.6 ea vero tibi prope confecta est, dum tui ipsius reverentiam nullam habes, sed in aliorum animis felicitatem tuam collocas.ea is the aetas of the last sentence; tibi is a dative of reference, 'for you', which English turns into 'your': 'your life is almost used up'.
• II.7 Ne te distrahant, quae extrinsecus obveniunt tibi; sed otium tibi praestes, quo boni aliquid addiscas, et huc illuc ferri desinas.
• II.14 praesens siquidem tempus est omnibus aequale: et quod amittitur ergo, aequale est omnibus.
• III.6 judiciumque, quo minus externa rerum facie specieque corrumpatur, integrum servare curae sit, quo rerum examen exquisitius instituas.curae sit is a jussive subjunctive with a predicative dative: "let it be (for) a concern", i.e. "let it be your concern". What is to be your concern is the infinitive phrase judicium integrum servare "to keep your judgement intact"; the dative of the person, tibi, is left out.
• III.7 hoc autem unum per vitam totam cavet religiose, ne mens sibi quicquam eorum subterfugiat, quae animantis rationalis et civilis propria sunt munera.
• III.11 quidnam sit, et ex quibusnam principiis consistat, et quamdiu durare natum sit, quod phantasiam mihi afficit impraesentiarum:
• III.14 Ne diutius evageris. neque enim futurum est, ut commentarios tuos perlegas, aut Romanorum ac Graecorum priscorum res gestas, aut ex autoribus variis excerpta, quae, quo in senectute usui tibi essent, reposuisti.
• IV.3 Recessus sibi requirunt multi multos, villas agrestes, litora, montes. istiusmodi loca et ipse plurimum soles appetere.
• IV.3 habeas autem penes te brevia quaedam et principalia documenta, quae statim ubi succurrerint, omnem animi molestiam eluere tibi possint, remittantque te nihil aegre ferentem eorum, ad quae reverteris.
• IV.3 denique quam multi, ubi inimicitiis exercendis, suspicionibus fovendis, odiis, litigiis, vitam exegissent, tandem defuncti et in cineres redacti sint, desine tandem tibi molestiam facessere.
• IV.3 reduc tibi in memoriam disjunctivum illud, aut numinis providentia, aut atomorum concursu constant universa: vel ea etiam argumenta, quibus liquido demonstratur, mundum istum civitatis instar obtinere.
• IV.3 Ista autem duo prae reliquis ad manum tibi sint maxime, ad quae jugiter intendas.
• IV.4 unde ergo nobis intellectu, ratione, atque adeo lege agere posse, nisi inde, a communi illa civitate?
• IV.12 alterum, ut in partem diversam transeas, siquis affuerit, qui te corrigat, et sententiam tibi mutet.tibi is a dative of reference, naming the person affected: "change the opinion for you", i.e. "change your opinion". Latin often has such a dative where English has a possessive.
• IV.23 nihil mihi immaturum vel serum est, quod est tibi tempestivum.
• IV.23 fructus instar id est omne mihi, quod tempestates tuae, o Natura, ferunt.
• IV.24 pleraque enim eorum quae dicere et facere consuevimus, cum necessaria non sint, si amputaverimus, a negotiis multo vacabit magis, minusque perturbata futura est nobis vita nostra.
• IV.25 Periculum facito, quomodo procedat tibi vita viri boni.
• IV.26 peccat aliquis? sibi peccat.Again a question that works as a condition: "Does someone do wrong? (Then) he does wrong to himself." sibi is a dative of disadvantage, naming the one who suffers by the act: the wrongdoer harms himself, not you.
• IV.42 Nihil mali est rebus mutationem subeuntibus, sicut nec eis quae mutatione interveniente consistunt.
• V.1 cum tibi actiones societatem humanam spectantes sordeant magis, quam ut pari industria dignae censeantur.
• V.5 Acumen tibi non est, quod sit admirationi cuiquam.est with a dative of the person is the Latin way of saying "have": acumen tibi non est "there is no sharpness to you", i.e. "you have no sharpness". Marcus grants the charge he imagines against himself: he is no brilliant wit.
• V.8 altera, quod universi gubernatori prosperitatis et consummationis, atque adeo permansionis ipsius procurandae ex parte caussa sit.gubernator is properly a helmsman; universi gubernator "the helmsman of the universe" is the god, or nature, who steers it. The dative says for whom the event is a cause.
• V.11 hoc te jugiter interroga, simulque te percontare; Ecquid mihi nunc versatur in parte mei illa, quae principalis dici solet?
• V.20 at quatenus in actionibus debitis obsistunt nobis quandoque, hac ratione inter res medias etiam mihi censetur homo; nihilo minus quam aut sol, aut ventus, aut bellua.res mediae "middle things" is the Stoic term for things indifferent, neither good nor bad: health, wealth, the weather. In so far as a man merely blocks my action, he counts for me as one of these, like the sun or the wind. mihi is a dative of the person judging, "in my eyes"; in nihilo minus quam "no less than", nihilo "by nothing" measures the difference.
• V.20 haec enim omnia actum impedire mihi possunt.
• V.28 Num succenses ei qui hircum olet? num ei, cui halitum gravem os emittit?cui is a dative of reference, which English turns into a possessive: "for whom the mouth gives off breath", i.e. "whose mouth gives off foul breath". gravis "heavy" is also said of smells: "rank, offensive".
• V.28 ejusmodi os huic, illi alae sunt, ut fieri nequeat, quin tale quid ab utroque se proferat.A dative of possession with sunt: huic os, illi alae sunt "to this one is a mouth, to that one armpits", i.e. "this man has such a mouth, that man such armpits". sunt agrees with the nearer subject, alae. ejusmodi "of such a kind", an old genitive that never changes, goes with both nouns and looks ahead to ut.
• V.28 Bene tibi sit.
• V.34 Prospere tibi res tuae sunt perpetuo processurae, si rite incedere potueris, rectaque methodo et opinari et agere.
• VI.10 aut cur aliud quicquam mihi curae sit, quam ut quoquo modo in terram redigar?
• VI.12 ad hanc saepius accede, hac acquiesce, cujus ope, cum quae ibi occurrunt tibi futura sunt toleratu facilia, tum et ipse in eis toleratu facilis.
• VI.14 et congeneri suo cuilibet, ut hoc ipsum praestet, operam itidem mutuatur suam.
• VI.19 Noli, siquid tibi fuerit effectu difficile, opinari ideo, hominem nullum id posse.
• VI.20 cavemus tamen nobis ab eo quantum possumus, sed nec tanquam ab hoste, aut tanquam suspicaces, verum ita, ut animo pacato declinemus tantum.cavere sibi ab aliquo is "to guard oneself against someone": the dative nobis says for whose safety, and ab eo whom we guard against.
• VI.29 Turpe est in vitae tuae instituto, prius animam tibi deficere, quam corpus deficiat.
• VI.32 corpusculo indifferentia sunt omnia. neque enim res distinguere novit.indifferentia "indifferent" is the Stoic word (Greek adiaphora) for what is neither good nor bad. The dative corpusculo says for whom: to the body nothing makes a difference.
• VI.32 menti vero indifferentia sunt, quaecunque non sunt peculiaria ejusdem opera.
• VI.33 Nullus est pedi aut manui praeter naturam labor, dum pes quod pedis est, manus, id quod manus est, faciat.Datives of reference: no labour is against nature "for" the foot or the hand.
• VI.33 pari modo nec homini qua homo est, labor ullus est praeter naturam, dum id quod hominis est, faciat.
• VI.33 si autem praeter naturam illi non est, nec malum est ei.
• VI.40 proinde magis illam vereri oportet; existimandumque tibi, si secundum illius voluntatem te habueris degerisque, omnia tibi ex animi sententia se habere.
• VI.40 sic autem et universo ex animi sententia sui habent se sua.
• VI.41 necesse erit, ut ubi istiusmodi vel in malum incideris, vel bono excideris, Deos incuses, oderis homines, qui horum alterutrius tibi vel autores fuerint, vel etiam fore suspicaris.
• VI.44 ut autem male mihi facerent, ecquid eos impelleret?
• VI.44 hisce civitatibus quae utilia, et mihi sunt bona.
• VI.47 at ecquid inde illis mali?
• VI.47 ecquid et illis, quorum ne nomina quidem supersunt?
• VI.48 in promptu itaque esto tibi istiusmodi.
• VII.2 Si possum, quid perturbatur mihi animus?quid "what?" is used here, as often, for "why?". mihi is a dative of reference, "for me", where English says "my": perturbatur mihi animus "my mind is thrown into confusion".
• VII.11 Animali ratione praedito eadem actio est, et secundum naturam, et secundum rationem.Animali is the dative of animal "living creature", a neuter of the third declension with its dative and ablative in -i: a dative of reference, "for a creature". praeditus "endowed, furnished" takes the ablative of what one is furnished with, so ratione praedito is "endowed with reason", Gataker's way of rendering the one Greek word for "rational".
• VII.16 corpusculum ne quid patiatur, sibi curae habeat, si possit; et quando patitur quicquam, conqueratur.
• VII.16 nullius rei alterius per se indiga est mens, nisi ipsa sibi indigentiam creaverit.
• VII.23 istis autem, sicut arcae, dissolvi nihilo magis molestum est, quam compingi primo fuerat.
• VII.27 ex his autem selige quae gratissima sunt tibi, quo reputes tecum quanto cum studio ea, ni jam adessent, tibi requireres.
• VII.35 Cui igitur animus sublimis fuerit, quique et tempus omne, et substantiam omnem contempletur; nunquid huic magnum quiddam putas posse videri hominis vitam?
• VII.45 quocunque loco semet collocaverit quis, statum eum sibi optimum ducens, aut a principe fuerit collocatus, eum hunc tueri (uti mihi videtur) oportet,
• VII.57 Id solum diligas, quod obvenit, et a fato destinatum est tibi.
• VII.67 Non ita commisit natura compagem tui, ut tibi nequeas terminos figere, et quae tui sunt muneris per te exequi.
• VIII.1 conturbatae sunt itaque rationes tuae: neque adeo aut facile est tibi philosophi existimationem comparare; et vitae etiam institutum adversatur.
• VIII.1 quaenam, inquis, decreta? de bonis malisque, ut nihil nimirum homini bonum censeat, quod non justum, temperantem, fortem, liberalem faciat; nihil malum, quod non istis contrarium.
• VIII.2 In omni actione interroga te, quomodo ista mihi sese habet?
• VIII.3 illis vero, cum ea neutiquam perspecta haberent, de quam multis solicitos esse necesse fuit? quam multis rebus inservire?
• VIII.10 bonum autem quodque necessario etiam est utile; quodque est ejusmodi, id viro bono proboque curae esse oportet.curae esse "to be a care" is a predicative dative, and viro bono proboque is the person it is a care to: "to be the concern of a good and upright man". id … esse is an accusative and infinitive after the impersonal oportet "it is right, it ought".
• VIII.16 Memineris, aeque tibi liberum esse sententiam mutare et corrigenti parere, atque in re cepta ulla persistere.
• VIII.20 ecquid autem pilae, vel sursum missae boni, vel descendenti cadentique mali?
• VIII.20 ecquid et bullae vel consistenti boni, vel subsidenti mali?
• VIII.26 Homini volupe est, quae hominis propria sunt, facere.
• VIII.27 Affectiones singuli quique tres habent; unam, ad caussam ambientem, alteram, ad caussam divinam, a qua proveniunt omnibus omnia; tertiam, ad eos quibuscum in hac vita versatur.
• VIII.28 Dolor aut est corpori malum. quod si sit, corpus id censeat. aut animae.
• VIII.30 Et in senatu, et apud quemlibet privatim, curae sit modeste potius quam diserte loqui.
• VIII.35 ita et animal rationale, ex impedimento omni materiam creare sibi possit, eoque uti ad illud quod intenderat, quodcunque tandem id fuerit.
• VIII.36 tum cogita tecum, nec quod futurum est, nec quod praeteritum est, sed id semper duntaxat quod praesens est, molestiam tibi facessere.
• VIII.37 annon et istis destinatum est, ut primo senescant, tum moriantur?
• VIII.40 siquid autem aliud tibi male habet, idipsum de hoc ipso, si poterit, opinetur.male habere "to be in a bad way": habeo with an adverb and no object describes a condition, as in bene habet "it is well". tibi is a dative of reference, "(anything) of yours": the body, which may be ill or hurt.
• VIII.47 Siqua te angit res externa, non est ea ipsa, quae molestiam facessit tibi, sed tuum ipsius de re ea judicium.
• VIII.50 ludibrio enim futurus es homini scientiae naturalis perito, perinde ac fabro aut sutori, si huic vitio verteres, quod eorum quae conficit ramenta ac segmenta in officina ejus cerneres.Two datives with the verb "to be": ludibrio "for a mockery" says what you will be (a dative of purpose), homini "to the man" for whom: "you will be a laughing-stock to the man". futurus es is the future participle with es, "you are going to be". peritus "skilled" takes a genitive of the skill: scientiae naturalis "in natural science", the study of nature.
• VIII.51 quemadmodum siquis fonti astans limpido ac dulci, conviciis eum incesserit, at ille nihilominus laticem potui accommodum fundere non cessat.latex "liquid, water" is a poets' word. potui is the dative of potus "drinking", depending on accommodum "fit": "water fit for drinking".
• VIII.54 Curae tibi deinceps sit, non tam cum aere ambiente te conspirare, quam menti cuncta ambienti consentire.curae sit "let it be (for) a concern" is a jussive subjunctive with a predicative dative, and tibi names the person: "let it be your concern". What is to be your concern is the pair of infinitives, conspirare and consentire.
• VIII.56 Arbitrio meo ex aequo res indifferens est arbitrium vicini mei, atque animula aut caruncula ejus.The subject, arbitrium vicini mei "my neighbour's will", comes after the verb. arbitrio meo is a dative of reference, "to my will, as far as my will is concerned", and res indifferens "an indifferent thing" is the predicate: in Stoic language a thing is indifferent when it is neither good nor bad for me. ex aequo "on an equal footing" means "equally, just as much".
• IX.4 Qui peccat, sibimet ipsi peccatsibi is a dative of disadvantage, "to his own hurt, against himself"; the suffix -met and ipsi both add weight: "against his very self". The wrong falls first on the one who does it.
• IX.12 Laborem sustine, non ut miser, nec quo miserationi vel admirationi sis aliis.A double dative: one dative says what a thing serves as, the other for whom. miserationi sis aliis is "you may be for pity to others", i.e. "an object of pity to others", and so with admirationi. quo with the subjunctive sis makes a purpose clause, like ut: toil neither to be pitied nor to be admired.
• IX.17 Lapidi projecto nihil est mali, quod deorsum feratur; quod sursum, nihil boni.
• IX.20 Quod alteri delictum est, apud eum relinquendum est.
• IX.21 Actionis terminatio, intentionis aut opinationis cessatio, mors eidem est quaedam. veruntamen nihil in se mali habet.eidem "for the same (thing)" is a dative of reference: the ending is a kind of death for that very action, impulse or opinion. quaedam "a certain" softens mors: "a death of a sort". intentio is Gataker's word for the impulse to act, opinatio for the forming of an opinion.
• IX.27 bene velle tamen illis oportet. sunt enim natura amici.
• IX.31 Mentis tranquillitas tibi sit in eis, quae ab externa caussa proficiscuntur.
• IX.32 Supervacanea multa, quae molestiam tibi pariunt, praecidere, cum in opinione tua tota sita sint, animumque angustiis exemptum plurimum dilatare poteris,
• IX.41 sed nec medicis ita praebebam me, ut efferrent sese, quasi magni quid agerent. sed vita mihi etiam tunc quam optime agebatur.
• IX.42 idem in promptu tibi sit, de fraudulento, infido, delinquente quolibet.
• X.1 ecquando futura es plena, rei nullius indiga, nihil desiderans ulterius, nihil expetens vel animatum vel inanime, quo frui tibi volupe sit,
• X.1 sed statu praesenti acquiesces, et praesentibus oblectabere quibusque, et persuasum habitura es, cuncta tibi adesse, cuncta tibi bene se habere;
• X.6 his ita peractis, vita prospera mihi fluat necesse erit.
• X.6 quemadmodum civi illi vitam prospere fluere quivis existimet, qui in actionibus quae civitatis secum ejusdem consortibus utiles sint, obeundis constanter perrexerit, et quicquid civitas ipsi attribuerit, gratanter acceperit.
• X.7 hoc autem, cum sit necessarium, si et malum illis fuerit, cum universo sane sequius ageretur, cum partes ejus in alteratione frequenti agerent, et ad corrumpendum multifariam essent comparatae.
• X.8 Nomina tibi ubi sumpseris ista, boni, modesti, veracis, prudentis, unanimis, magnanimi, cave nequando transnomineris, et amittas denuo nomina ista; celeriterque (siquid tale contigerit) ad ea revertaris.
• X.20 Confert cuique, quod fert cuique natura universi.
• X.23 eademque esse omnia istic agentibus, quae eis, qui in montium verticibus, vel in litorum crepidinibus, vel alibi ubicunque volueris, versantur.A second accusative and infinitive after constet: "and that all things are the same". eadem … quae "the same … as": supply sunt in the quae clause, "the same for those living there as (they are) for those who …". istic agentibus "for those who live there" uses ago in its sense "pass one's time, live"; it and eis are datives of reference, "for".
• X.24 Quidnam est mihi nunc mens mea? vel qualem ego eam praesto? ad quidnam ea jam utor?
• X.27 propone tibi ob oculos, fabulas totas scenasque uniformes, quaecunque vel ex notitia tua, vel ex historia antiqua cognita habueris;
• X.28 considera et fato nos illigatos teneri: et rationali animali soli datum esse, ut eis quae eveniunt, sponte obsequi possit; cum sequi ipsum omnibus sit necessarium.
• X.30 hoc enim si adverteris, ira statim tibi excidet.
• X.31 tum mentem tibi subeat, Ubi nunc sunt illi? nusquam sane: aut ubi tandem?
• X.32 Nulli liceat vere de te dicere, non esse te simplicem, aut non esse te bonum.
• X.33 ante ingemiscere non desinas, quam eo te adegeris, ut quod voluptuariis hominibus est luxu diffluere, hoc tibi fuerit de subjecta quaque oblata tibi materia ea facere, quae humanae constitutioni conveniant.
• X.33 etenim pro oblectamento esse tibi debet, quicquid secundum naturam tuam agere tibi datur. datur autem hoc ubique.
• X.34 mora parvula, et lumina tibi condentur: eumque qui te extulerit, alius aliquis lugebit.
• X.35 quae vero dixerit, Liberos mihi salvos velim; et, Omnes quicquid fecero laudent, velim; oculi est instar viridia poscentis, vel dentium tenella postulantium.
• X.36 quin rursus, nec tanquam vitae avulsus, sed, prout eis, quibus mortis felicitas quaedam obtigit, animula a corpore leniter exolvitur, talis et tua ab istis etiam esto discessio.eis "for those" is a dative of reference, and quibus "to whom" goes with obtigit "has fallen to": "for those to whom a kind of happiness in death has fallen", that is, those who die an easy death. animula "the little soul" is a tender diminutive; in such a death the soul slips gently from the body. exolvitur "is released" is Gataker's spelling of exsolvitur.
• X.37 Solenne tibi sit, in cujusque (quoad ejus fieri potest) actione omni, apud te quaerere, Istud iste quo fine facit?
• X.38 siquidem membrorum istorum, absque forma quae ea cieat sistatque, non magis usus est, quam radii textrici, aut scriptori calami, aut aurigae flagelli.After quam "than" supply usus est again: "than (there is use) of a shuttle to a weaver, of a pen to a writer, of a whip to a charioteer". The tools (radii, calami, flagelli) are genitive like membrorum; the users (textrici, scriptori, aurigae) are dative, "for". The order turns round after the first pair. radius is a weaver's shuttle and textrix a woman who weaves. The point is the tool by itself: without the hand that drives it, it does nothing.
• XI.1 sed in quacunque parte, et ubicunque deprehensa fuerit, quod praecessit plenum prorsus et perfectum sibi facit: ut dicere liceat, Ego quae mea sunt, omnia habeo.
• XI.9 sed ad utrumque horum teneas te, ut et in judicio actioneque constanti persistas, et in mansuetudine erga illos, qui vel impedire te conantur, vel alio modo quopiam molesti tibi sunt.
• XI.13 ego mihi cavebo, nequid contemptu dignum vel egisse vel dixisse deprehendar.
• XI.13 at ego mitis esse ac benevolus cuique pergam; et huic etiam ipsi, errorem ostendere promptus;
• XI.13 annon amplecteris, quod universi naturae nunc est tempestivum, cum homo sis ad hoc compositus positusque, ut id fieri, quocunque tandem modo, velis, quod in commune conducat?
• XI.16 venia enim cuique habenda est, qui bonum suum sectatur.
• XI.18 neque animo quasi attacto et exulcerato, neque tanquam in schola, neque ut astanti alicui sis admirationi, sed ita semper, ut cum solo agas, etiamsi alii forsan circumstiterint nonnulli.A purpose clause with a double dative: admirationi "for admiration" is a dative of purpose, and alicui "to someone" names the person concerned: "that you may be an object of admiration to someone standing by", that is, to show off. astanti is the present participle of asto.
• XI.20 et huic tamen nihil violentum injungitur, sed ea sola quae ei secundum naturam sunt. nec sustinet tamen, sed in contrarium fertur.
• XI.21 Cui non unus idemque semper vitae scopus est, hic unus idemque per vitam totam esse non potest.The dative with est expresses possession: cui scopus est "to whom there is an aim" is "who has an aim". The relative clause comes first, and hic "this man" picks it up as the subject of potest.
• XI.24 Lacedaemonii in spectaculis suis, peregrinis in umbra sedilia collocabant, ipsi ubicunque obtigerat, considebant.The Lacedaemonii are the Spartans, named from Lacedaemon, their country. peregrinis "for foreigners" is a dative of advantage, the adjective peregrinus used as a noun. The imperfect collocabant describes a custom: "used to place". Spartans were proverbial for hardiness; here they keep the comfortable shade for their guests. Marcus does not say where he found the story.
• XI.31 at cor carum mihi risit.Homer, Odyssey 9.413: Odysseus laughs inwardly when the Cyclopes go away, fooled by the false name "Nobody" he had given Polyphemus. "Dear heart" renders Homer's set phrase for one's own heart, and the dative mihi "to me" does the work of "my". Gataker writes carum here, though elsewhere he spells the word charus. Marcus quotes the half-line without comment.
• XII.2 qui enim circumjectam sibi carnem non respexerit, nec de vestitu, domicilio, fama, aut apparatu instructuque reliquo cogitando, negotium ullum facesset sibi.
• XII.8 Formas corticibus nudatas contemplare: actionum item intentiones: quid dolor; quid voluptas; quid mors; quid gloria: quis cuique molestiarum autor: quo modo nemo ab alio quopiam impediatur:"who is to each man the author of his troubles", with sit understood again. autor is Gataker's spelling of auctor "author, maker". The answer Marcus expects is "he himself": the Greek says each man is the cause of his own trouble.
• XII.16 hoc enim perinde est, acsi faciem sibi dilacerasset:
• XII.18 curaeque sit tibi hoc ipsum in formam, materiam, finem, et tempus, intra quod desiturum sit, distinguendo explicare.curae sit tibi is a double dative: literally "let it be for a care to you", i.e. "make it your concern". curae says what the thing serves as, tibi whom it concerns. The subject of sit is the infinitive explicare at the very end: "let laying this open be your concern". sit is jussive, a command.
• XII.19 quae mihi nunc dicas tibi mens est?
• XII.22 quandocunque ergo volueris, opinionem tolle, et sicut promontorium praetervecto tranquillitas, sic stabilia tibi futura sunt omnia, et sinus aestu immunis.
• XII.23 proinde vitae cessatio non est malum cuiquam, quia nec inhonestum: siquidem nec optionis sit nostrae, nec communitatis legibus adversetur.
• XII.23 imo bonum est; siquidem universo tempestivum, eidemque conducens et congruum.
• XII.26 et quod tempus denique praesens tantum cuique et vivitur, et amittitur.The last thing forgotten is put as a quod clause, "(and) the fact that", with the indicative, instead of another accusative and infinitive. vivere is usually intransitive, but here it has a passive with tempus as subject: "the present time alone is lived". cuique "by each (man)" is a dative with the passives, close to "for each": the present is all anyone lives, and all he can lose. et … et is "both … and".
• XII.31 ecquid horum tibi desideratu dignum videtur?
• XII.35 nec interesse putat, plures an pauciores rationi rectae consentaneas actiones ediderit, mundumque longiori an breviori temporis spatio contemplatus sit; huic nec mors formidabilis esse poterit.huic "to this man" at last gives the antecedent of Cui. nec here means "not even": "not even death will be able to be fearful to him".
• XII.36 etenim quod secundum leges fit, id omnibus aequale est.