Indefinite pronouns: aliquis, quis, quisquam, ullus, quisque, quicunque

Indefinite pronouns mean "some(one), any(one), each, whoever"; which one Latin uses depends on whether the sentence is positive, negative or conditional.

Examples

• neque enim inhonesta re aliqua me quisquam involverit 2.1for no one could entangle me in anything shameful
• opus autem naturae ullum quisquis expavescit, puer est 2.12whoever fears any work of nature is a child
• vel hominem quemcunque aversatur 2.16or turns away from any man whatever
• ut genium quis suum interim conservet integrum 2.17that one keep one's inner spirit unharmed

In the text 446

• I.5 ut labores sustinerem; minimo contentus agerem; operi manus admoverem: negotiis alienis me neutiquam immiscerem; nec delationem facilis ullam admitterem.facilis "easy" agrees with the subject "I", but is best turned as an adverb: "readily". delatio is laying information against someone behind their back. After nec, "any" is ullus: nec … ullam "not … any", i.e. "no slander at all".
• I.7 quodque ad aemulationem ambitionemque Sophisticam nullus declinaverim, vel de theorematibus aliquid conscribendo, vel oratiunculas hortatorias declamando, vel exercitia obire operasque edere potis speciem praebendo, quo ad stuporem ac admirationem mei homines traherem.
• I.7 adhaec ut placabilis et reconciliatu facilis essem, adversus eos, qui offensionis caussam dederint, aut deliquerint aliquid, simulatque illi in gratiam redire vellent.
• I.7 porro ut accurate legerem, nec comprehensione summaria contentus essem; nec garrulis quibusvis temere assentirer.
• I.8 Ab Apollonio, ut liber essem; firmumque ac certum citra fluctuationem omnem consilii ingeniique tenorem retinerem: neque aliud quicquam, vel minimum, praeter rationem solam, intuerer:neque … quicquam "and not … anything", i.e. "and nothing". vel here is not "or" but "even", and the neuter minimum "the least" is used as an adverb: "not even in the least".
• I.9 et mores quibusvis accommodatos, ita ut quamvis consuetudo ipsius adulationem omnem suavitate vicerit, in veneratione tamen eisdem ipsis eodem ipso tempore non minus extiterit.
• I.9 quodque nec iracundiae, nec perturbationis alius alicujus, indicium exhibebat; sed cum affectibus immunis prorsus existeret, ad affectum genuinum erat tamen propensissimus:
• I.10 nec probrose excipere, si quis barbarum quid, vel soloecum, vel absonum protulerit, sed illud tantum, quod dici debuerat, dextre proponere;
• I.10 idque sub specie vel respondendi, vel calculum dictis contribuendi, vel de re ipsa, non autem de dictione, una dispiciendi, vel per aliam aliquam istiusmodi scitam, sed quae oblique facta sit, commonefactionem.
• I.12 Ab Alexandro Platonico, ne crebro, neve nisi necessitate adactus, aut dicto aut scripto significem alicui, non vacare me:
• I.14 quin et quod si quorum mores minus probaret, palam id prae se ferret;After si, quis means "anyone", and quorum is its genitive plural: "if he approved less (of) the ways of any people". minus "less" is a polite "not". The subjunctive probaret stands inside the quod clause.
• I.15 A Maximo, mei compotem esse; nec ulla in re transversum abripi.
• I.15 adhaec quod ita se gerebat, ut fidem quibusvis faceret; quaecunque diceret, ex animi sententia dixisse; quaecunque faceret, animo haud malo fecisse.
• I.15 quod nemo quisquam inventus sit, qui vel contemptui ab illo haberi se existimaret, vel praestantiorem se illo opinaretur."No one anyone", i.e. "no one at all": quisquam strengthens the negative.
• I.16 quod eos audire promptus fuerit, qui adferre quid poterant, quod in publicum conduceret:
• I.16 quodque nemo illum abducere quiverit, quin pro merito suo unicuique rependeret.
• I.16 quod affectum adversus se pariter semper deprehendebant, etiamsi occasione aliqua impediti, eum neutiquam essent comitati.
• I.16 quod in consiliis, quid facto opus esset, accurate perquirendo constanter insistebat, nec specie rerum obvia quavis acquiescens, indagationem incidebat.
• I.16 quod in statu quocunque sorte contentus, vultuque serenus.
• I.16 e longinquo futuri praesagus; et de minimis quibusque citra tumultum providus.quisque with a superlative means "every … -est": de minimis quibusque "for all the very smallest things".
• I.16 nec in Deis colendis superstitiosus, nec in hominibus, aut muneribus, aut blanditiis auram captans popularem; sed in rebus quibusque sobrius, solidus, nusquam ineptus, aut novitatis studiosus.
• I.16 quod maximum est, quod citra invidentiam eis concedebat, qui in facultate aliqua claruerunt, sive oratoria, sive legum vel morum vel aliarum quarumvis rerum notitia:
• I.17 tum quod adversus neminem eorum temere aliquid deliquerim, etiamsi ita affectus fuerim, ut, si occasio incidisset, ejusmodi aliquid admisissem.
• I.17 quod, quotiescunque animus fuit pauperi alicui, aut alias indigo, opem ferre, nunquam responsum est, non suppetere nummos mihi, unde id fieret:
• I.17 quod cum philosophandi cupiditas incessisset, non in sophistam aliquem inciderim, nec commentariis evolvendis, vel syllogismis resolvendis, vel meteorologicis discutiendis, tempus deses contriverim. etenim ista omnia Diis adjutoribus ac Fortuna indigebant.
• II.1 Mane praedicere memento tibi, Hodie futurum est, ut rem habeam cum curioso aliquo, ingrato, protervo, doloso, invido, illiberali.
• II.1 nec laedi posse me ab horum ullo compertum habeo; (neque enim inhonesta re aliqua me quisquam involverit) sed nec succensere congeneri possum, eumve odisse.
• II.2 tu ergo sic tecum: senex es: partem tui principem servire ulterius ne siveris; sed nec motibus a communione humana alienis raptari, nec quicquam, quod fato destinatum tibi fuerit, vel jam ascitum aversari, vel futurum pavere.
• II.3 inde profluunt omnia. accedit et necessitas quaedam, et totius mundi, cujus tu pars es, utilitas.
• II.3 illud est autem parti unicuique bonum, quod universi fert natura, quodque ad eandem conservandam conducit.
• II.5 Vides, quam pauca sint, quae siquis tenuerit, prosperam ac divinam propemodum vitam degere detur. siquidem et dii ipsi nihil amplius exigent ab eo, ista qui observaverit.
• II.7 Ne te distrahant, quae extrinsecus obveniunt tibi; sed otium tibi praestes, quo boni aliquid addiscas, et huc illuc ferri desinas.
• II.8 Vix, aut ne vix quidem quisquam, ideo infeliciter agere deprehensus est, quia in alienis animis quid ageretur non animadverterit.
• II.10 atque omnino alter ei similior existit, qui prior laesus, doloris ratione ad irascendum adigitur: cum is sponte sua ad laedendum feratur, qui ad perpetrandum quidquam cupidine ducitur.
• II.11 Ita quaeque facias cogitesque oportet, ut qui confestim e vita hac possis discedere.quaeque here is not quae + -que: it is the neuter plural of quisque 'each', used as a noun, 'each thing', the object of facias and cogites.
• II.11 neque enim malo ulli illi involvent te.malo 'evil' is the neuter of malus used as a noun. ulli agrees with it: an old ablative of ullus 'any', which Gataker prints for the usual ullo; do not take it as a dative, or as nominative plural like the illi 'they' that follows. ullus is used because the sentence is negative: 'not … in any evil'.
• II.11 et ne in ea, quae vere mala sunt, incidat quisquam, in ipsius arbitrio prorsus posuere.
• II.11 reliquorum siquid malum existeret, et de hoc utique pariter prospexissent, quo in ipso situm foret, in istud quoque ne incideret.
• II.12 opus autem naturae ullum quisquis expavescit, puer est.
• II.13 colet autem, si affectibus immunem custodierit, et temeritate alienum, nec offensum re aliqua, quam vel Dii vel homines egerint.
• II.13 sed et modo quodam miseranda quandoque, ob bonorum malorumque ignorationem. nec sane defectus hic minor est illo, qui alba et nigra internoscere prohibet.
• II.14 Etiamsi ter mille annos victurus esses, et totidem insuper myriadas, illud tamen meminisse debes, nec ullam aliam vitam ab ea, quam degit, amittere quenquam; nec aliam ab ea, quam amittit, degere.
• II.14 neque enim aut praeteritum, aut futurum amittere quis potest.After neque (as after si, ne, num) quis is indefinite, "anyone": "nor can anyone", that is, "no one can". praeteritum "what has gone by" and futurum "what will be" are participles used as neuter nouns: "the past", "the future".
• II.14 itaque nihil interesse, per centum, an per ducentos, an per tempus interminatum, eadem quis visurus sit.
• II.14 praesens siquidem duntaxat uterque tempus amittit, cum hoc duntaxat habeat, nec amittere possit quis, quod non habet.
• II.15 horum autem utilitas comparebit, si quis quae festive ab illo conscripta sunt, quatenus veritatem habent patrocinantem, admiserit.
• II.16 abscessionem enim facit a natura, in cujus parte aliqua reliquorum omnium cujusque natura continetur, qui re aliqua obveniente offenditur.
• II.16 quarto, cum simulat, ac ficte vel falso agit quicquam, loquiturve.
• II.16 cum etiam minutissima quaeque ita sint agenda, ut ad finem ipsum referantur. finis autem animantium rationis participum hic est, ut civitatis ac politiae antiquissimae rationi legibusque obsequantur.
• II.17 ea autem in hoc consistit, ut genium quis suum interim conservet integrum, contumelia ac laesione omni immunem, voluptate ac dolore omni superiorem,quis here is the indefinite "anyone, a person", as after si and ne; it is the subject of conservet, set between genium and suum.
• II.17 nihil temere aut ficte simulateque agentem, sibi sufficientem, cum ut alii faciant aut ne faciant quid, opus nil habeat:
• II.17 mente denique propitia placidaque mortem ipsam expectantem, tanquam elementorum eorum dissolutionem, ex quibus animal unumquodque consistit.
• II.17 si autem elementis ipsis nihil grave contingit, quod in alterum unumquodque eorum jugiter transmutatur, cur corporis universi mutationem ac dissolutionem metuat aut suspectam quis habeat?
• III.1 sed et illud reputandum, quod, si quis diutius vitam protraxerit, incertum sit, utrum mentis vires pariter idoneas sit habiturus ad rerum intelligentiam, et ad contemplationem eam quae ad rerum divinarum humanarumque peritiam contendit.
• III.2 Etiam istud est observatu non indignum, quod ea quoque quae a natura genitis superveniunt, gratiam suam quandam et venustatem obtinent.
• III.2 quemadmodum panis cum coquitur, particulas quasdam diffindi cernimus.
• III.2 attamen intercisa et hiantia ista, quamvis ab artis pistoriae instituto aliena, decoris speciem quandam prae se ferunt, et comedendi desiderium suo modo irritant.
• III.2 sed et in olivis praematuris, illud putredini vicinum, gratiam peculiarem quandam baccae conciliat.
• III.2 nihil fere etiam in eis, quae quasi appendicis cujusdam loco res naturales consequuntur, deprehendet, quod non etiam cum oblectatione quadam huic ipsi commendare sese videatur.
• III.2 tam vetulae item vetulive maturitatem quandam ac decorem, quam et quicquid in pueris venustatis animum allicientis deprehenditur, castis oculis spectare poterit.
• III.2 denique contingunt multa hujusmodi, quae non cuivis sunt grata, sed illi duntaxat qui adversus naturam operaque ejusdem animum habuerit probe conciliatum.
• III.4 Quod superest vitae reliquum, ne conteras in cogitationibus de rebus alienis, nisi siquid ad communem utilitatem spectaverit;
• III.4 unde palam fiat extemplo, esse omnia apud te simplicia, benevolaque animalis sicut socialis, et cogitationes omnes neglectim habentis, quaecunque voluptatem aut luxum ullo modo respiciant;
• III.4 aut aemulationem etiam, aut invidentiam et suspicionem, aut aliud quidlibet, de quo proloqui pudeat, hoc te vel illud in animo habuisse.
• III.4 Vir ita compositus, quo minus in optimorum numero censeatur, jam nihil est, cum deorum sacerdos ac minister quidam existat, eoque quod intra se gerit, numine rite utatur.
• III.4 justitia penitus imbutum; ex animo prorsus amplexantem quaecunque ex lege divina illi attributa contigerint.
• III.4 qui raro admodum, nec citra magnam aliquam atque in commune utilem occasionem advertat, quid alius quispiam dicat, faciat, cogitet.
• III.4 meminit etiam, cognatum esse rationale omne: et naturae ipsius humanae rationem ab unoquoque hoc exigere, ut hominum quorumvis curam habeat.
• III.4 porro nec a quibuslibet existimationem esse capessendam, sed ab eis tantum, qui naturae consentaneam vitam agunt.
• III.5 Neque invitus quicquam agas, neque societatis communis immemor, nec nisi re probe prius explorata, aggressus, nec affectibus abreptus.
• III.5 quique nec juramento proprio, nec alius cujusquam testimonio opus habeat.
• III.5 porro vultus adsit hilaris; animusque ita comparatus, ut nec externo aliquo indigeas ministerio, nec tranquillitate ea, quam ab aliis suppeditari necesse sit.
• III.6 Si quid in vita humana deprehenderis praestabilius justitia, veritate, temperantia, fortitudine; et, ut uno verbo absolvam omnia,
• III.6 si quid, inquam, praestantius hoc adverteris, eo te vertas, eodemque tanquam bono praestantissimo, quo fruaris, toto animo fac incumbas.
• III.6 sin praestabilius nihil offenderis, genio in te collocato, cum ita fuerit comparatus, ut motus suos omnes sibi subjecerit, et visa quaeque diligenter exploret,
• III.6 et a sensuum affectionibus, quod Socrates dicebat, sese abstraxerit; Deis autem se regendum permiserit, hominibusque quibusvis curam lubens impendat.
• III.6 si animo sic affecto inferiora vilioraque caetera omnia deprehendis, nulli alii rei cuiquam locum concedas,All four words are dative singular feminine, agreeing with rei: "to no other thing at all". alii is the dative of alius, not a nominative plural; cuiquam "any" strengthens the negative. locum concedere "to give place, yield room" takes the dative.
• III.6 ad quam animo devergente si inclinaveris quicquam, bonum illud proprium et peculiariter tuum quo minus libere colas praeferasque, obstabit.
• III.6 horum enim quisquam si vel minimum adjungere visum fuerit, praevalebit confestim, et abripiet te.
• III.7 Nihil unquam in pretio pro utili habeas, quod eo te adigat, ut fidem fallas, modestiam deseras, oderis quenquam, suspectum habeas, execreris, simules, appetas quicquam, quod parietes circumjectos velamentaque desideret.
• III.7 utpote qui, si statim demigrandum fuerit, perinde promptus sit decedere, ac aliud quid agere, quod modeste et decore agi oporteat.
• III.7 hoc autem unum per vitam totam cavet religiose, ne mens sibi quicquam eorum subterfugiat, quae animantis rationalis et civilis propria sunt munera.
• III.8 neque vero vitam hujus non consummatam fatum unquam abruperit. perinde ac si tragoedum dixerit quis ante fabulam peractam scena cessisse.
• III.8 quin nec servile quippiam in eodem aut affectatum deprehendas, aut addictum, aut abscissum, aut quod censuram refugiat, aut quod latebras requirat.
• III.10 meminerisque insuper, unumquemque praesens tantummodo aetatis spatium, quod puncti instar obtinet, vivere:
• III.10 exiguum est itaque, quod vivit quisque; exiguus et telluris, in quo vitam agit, angulus:
• III.10 exiguum quiddam, quae et diutissime prorogatur, posthuma fama;
• III.10 eaque homuncionum morti celerrime concedentium, qui ne seipsos quidem probe norint, nedum jam olim defunctum quempiam, successionibus propagata.
• III.11 nihil enim perinde magnanimitatem ingenerat, atque expedite vereque discutere posse unumquodque eorum quae in vita contingunt;
• III.11 quanam item virtute adversus rem eam sit usus; mansuetudine puta, fortitudine, veritate, fide, simplicitate, frugalitate, an alia aliqua.
• III.11 interim tamen in mediis istis pro rei cujusque aestimatione rationem ejusdem habeo.
• III.12 Si rationi rectae obsecutus, id quicquid est, quod jam instat, sedulo, strenue, placide egeris, nec extra opus institutum accessorium aliquid respexeris;Read "that thing, whatever it is, which is now at hand": id is the object of egeris, quicquid est "whatever it is" is a parenthesis, and quod jam instat says what the thing is.
• III.12 huic, inquam, si adhaeseris, nihil ulterius expectans, nihil fugitans; sed quod prae manibus est juxta naturae dictamen agere, et in dictis quibusque animo heroico veritatem libere proloqui contentus; prospere plane victurus es.
• III.13 et rem quamque, etiam levissimam, ita peragas, ut qui memineris duo ista esse invicem connexa.quamque is from quisque "each, every", not quam + -que. levissimam is the superlative of levis "light": "even the slightest".
• III.13 neque enim, homines quod spectat, quicquam recte egeris sine habito ad res divinas respectu; nec vice versa.
• III.14 ad finem itaque festina, et spes vanas mittens, si rationem tui ullam habes, tibi consule; quod licet.
• III.16 affectibus tanquam fidiculis agitari, atque abripi, feris quoque competit, et effoeminatis, et Phalaridi, et Neroni, et Deos negantibus, et patriam deserentibus, et postquam fores sibi occluserint, quidlibet perpetrantibus.
• III.16 Quod si nemo illi fidem adhibuerit, quod simpliciter, modeste, tranquille degat, neque id a quoquam aegre ferre, aut a via ea, quae ad vitae finem ducit, ideo divertere:
• IV.1 neque enim de materia certa ulla solicita est: sed ad ipsa etiam praeposita cum exceptione fertur:
• IV.3 nusquam enim aut quietior aut otii amplioris cuiquam secessus datur, quam in suam ipsius animam.quisquam "anyone" is the form used in negative sentences; here nusquam "nowhere" makes the sentence negative: "nowhere is a retreat given to anyone".
• IV.3 praecipue, si quis ea intra se reposita habuerit, quorum contemplatione summam extemplo tranquillitatem consequatur.
• IV.3 habeas autem penes te brevia quaedam et principalia documenta, quae statim ubi succurrerint, omnem animi molestiam eluere tibi possint, remittantque te nihil aegre ferentem eorum, ad quae reverteris.
• IV.4 hoc si conceditur, cives sumus: et hoc dato, politiae alicujus participes: et ex consequenti, civitatis instar mundus est.
• IV.4 ecquam enim aliam excogitaverit quisquam politiam, cujus universum genus humanum sit particeps?
• IV.4 sicut enim quicquid in me terreum existit, a terra aliqua mihi pro parte mea obvenit;
• IV.4 quicquid humidum, ab elemento diverso; quicquid aereum, a fonte suo aliquo; quicquid calidum et igneum item a fonte aliquo peculiari:
• IV.5 ex eisdem elementis concretio illic, in quae istic resolutio. nihil omnino, cujus quenquam pudeat:
• IV.6 siquis aliter vult esse, idem ficum succo acri carere velit.
• IV.10 id quod si sedulo observaveris, facile deprehendes; non ex connexione duntaxat necessaria, sed ex ratione justa consequi universa, et tanquam ab eo, qui pro dignitate cuique suum tribuit, provenire.
• IV.10 hoc itaque, prout cepisti, observare pergas; et quicquid feceris, bonum te praestes, quomodo bonus quis proprie dicitur.quomodo "in the way in which"; quis "someone" is the indefinite pronoun; proprie "properly, in the strict sense". So: "good in the sense in which a man is truly called good", not in a loose or worldly sense.
• IV.12 veruntamen sententiae mutatio ista niti semper debet probabilitate aliqua, vel justum esse, vel in publicum utile, vel aliud hujusmodi, id ad quod transitur, non autem quod jucundum aut gloriosum existat.
• IV.14 in id quod produxit te evanesces. vel potius mutatione quadam interveniente in rationem seminalem recipieris.
• IV.18 Quantum is otii lucratur sibi, qui non animadvertit, quid proximus quis dixerit, egerit, cogitaverit;
• IV.19 Qui de fama posthuma solicitus est, non cogitat fore, ut unusquisque eorum qui ipsius meminerint, mox fato sit concessurus;
• IV.19 nisi forsan ratione dispensationis cujusdam.
• IV.20 Bonum etiam qualecunque, ex se bonum existit, et in sese terminatur, nec partem sui ullam laudem habet."A good thing, even of whatever kind": every good thing, whatever sort of good it is. Bonum is the neuter adjective used as a noun, and qualecunque "of whatever kind" agrees with it; Gataker writes -cunque for classical -cumque.
• IV.21 sicut enim hic corpora, ubi ad spatium aliquod temporis in terra permanserint, mutata et dissipata, cadaveribus aliis locum concedunt:
• IV.26 peccat aliquis? sibi peccat.
• IV.26 boni aliquid tibi obvenit? ab initio tibi, quicquid contingit, ab universo destinatum et fato certo assignatum est.
• IV.27 quid enim? fierine potest, ut in te mundus quidam sit et dispositio concinna, in universo vero inconcinnitas mera?
• IV.29 profugus, qui rationem civilem fugit. caecus, qui mentis oculos clausos habet. mendicus, qui alterius cujusquam indiget, neque apud se habet, quicquid ad vitam conducat.indigere "to need" takes the genitive here: alterius cujusquam "of anyone else". alter is usually "the other (of two)"; with quisquam "anyone" it means "any other person". The beggar depends on others instead of having in himself what he needs.
• IV.30 Iste sine tunica philosophatur; ille sine libro: alius quispiam seminudus.
• IV.32 adulationi deditos, arroganter pervicaces, suspicionibus indulgentes, insidias struentes, mortem aliquorum expetentes, de rerum statu praesente quiritantes, opes congerentes, consulatus, regnive appetentes.
• IV.32 pari modo tempora alia nota peculiari aliqua designata, vel etiam gentes totas, contemplare;
• IV.32 illud etiam istic meminisse oportet, in actione unaquaque eam, quae adhibetur, curam, pro rei dignitate ac congruentia esse attemperandam.
• IV.33 pari modo et eorum, qui quondam celeberrimi fuerunt, nomina, quasi glossemata quaedam nunc facta sunt:
• IV.34 Fato sponte tua te dedas; ei permittens, quibuscunque libuerit rebus te destinet.
• IV.36 seminis enim rationem habet quandam quicquid est, ad id quod ex eodem futurum est.
• IV.39 quicquid enim et secundum naturam et praeter eandem viventi ex aequo contingit, id ipsum neque secundum neque praeter naturam est.quicquid "whatever" opens a general relative clause, and id ipsum "that very thing" takes it up again as the subject of the main verb est. ex aequo "on equal terms, equally" is a fixed phrase.
• IV.43 Flumen quoddam et torrens rapidus, est aevum, ex eis quae hic fiunt consistens.
• IV.43 simul enim atque comparuerit quicquam, abripitur; et aliud quidem abripitur, illud vero denuo inferetur.
• IV.44 Quodcunque contingit, tam consuetum tamque notum est, quam aut rosa vere, aut aestate fructus.
• IV.44 tale quiddam et morbus, et mors, et calumnia, et insidiae, et quicquid fatuos homines vel exhilarat, vel contristat.
• IV.45 neque enim rerum enumeratio simplex est a se invicem discretarum, quae necessitate tamen quadam contineantur; sed rationi consentanea connexio;
• IV.45 et quemadmodum ea quae in mundo existunt, concinne admodum certo inter se ordine componuntur: ita et quae fiunt, non successionem nudam, sed admirabilem quandam concinnitatem prae se ferunt.
• IV.46 sed nec puerorum instar quicquam agendum, hoc est, ex mera traditionis ratione, quia a parentibus sic accepimus.
• IV.47 Quemadmodum si Deorum quis praediceret tibi, aut cras, aut summum perendie, moriturum te, haud in magno poneres, nisi animi esses abjectissimi, perendie potius quam crastino mori.
• IV.47 pari modo nec magni quicquam existimes, ad millesimum annum potius, quam ad crastinum diem.
• IV.48 quot mathematici, qui aliorum fata, quasi magnum quid esset id posse, praedixerint:
• IV.49 accidere enim ejusmodi quid cuivis poterat: at non quivis citra animi aegritudinem casum ejusmodi tulisset.
• IV.49 aut naturae humanae adversari quicquam dixeris, quod secundum ejusdem voluntatem contingit?
• IV.49 nunquid casus ullus prohibeat te, justum esse, magnanimum, temperantem, prudentem, temeritate, errore immunem, modestum, liberum, aut aliud quid eorum, quae ubi affuerint, natura humana sua obtinet universa?
• IV.49 memineris deinceps, quoties inciderit quicquam quod ad tristitiam impellat te, decreto hoc uti:
• IV.50 Omnino jacent alicubi defuncti et illi, Cadicianus, Fabius, Julianus, Lepidus, aut si quis alius hujusmodi, qui postquam multos extulerant, efferebantur et ipsi.
• IV.50 ne ergo pro re momenti alicujus habeto.
• V.1 Nunquid ergo ad oblectandum te natus es? non autem ad faciendum aut agendum aliquid?
• V.3 neque avertat ab eo te, quae sequi possit, quorumlibet hominum reprehensio aut vituperatio.
• V.5 Acumen tibi non est, quod sit admirationi cuiquam.
• V.5 num et per conditionis naturalis defectum aliquem obmurmurare, restrictum esse, adulari, corpusculum tuum incusare, assentari, ostentare te, animo tantopere jactari, cogeris?
• V.6 Est, qui ubi gratum quid alicui fecerit, beneficium imputare proclivis sit.
• V.6 siquidem et illi rationis specie quadam probabili abducuntur.
• V.6 tu autem, si id quod dixeram recte intelligere volueris, noli metuere, ne hac de caussa benefaciendi occasionem ullam sis omissurus.
• V.8 ejusmodi quiddam est, et quod huic vel illi coordinavit universi natura, ut morbo teneatur, corpore mutiletur, liberos amittat, aut aliud tale quippiam.
• V.8 atque istic pariter, quicquid unicuique contingit, ad illud ordinatur quodammodo quod fato congruum existat.
• V.8 omnino enim una quaedam est rerum omnium compages.
• V.8 intelligunt hoc quod dico etiam rudissimi quique.quisque with a superlative means "all the most …, every one of the most …": rudissimi quique "the most ignorant people, every one". quique here is the plural of quisque, not qui with -que. rudis is "rough, untrained", hence "uneducated".
• V.8 ejusmodi itaque quiddam videatur tibi, eorum quae naturae communi visa sunt, perfectio et consummatio, cujusmodi est valetudo tua.
• V.8 cum nec natura quaelibet quicquam ferat, quod non ei mundo, qui ab ipsa administratur, congruens existat.
• V.8 mutilatur enim integrum ipsum, si quid vel minimum abscindas a connexione et continuitate, ut partium universi, ita et caussarum.
• V.8 abscindis autem, quantum in te est, quando moleste fers aliquid, tollisque quodammodo.
• V.9 tu vero aliud aliquid velis, quam quod naturae tuae convenit?
• V.10 mores autem eorum, quibuscum degis, si adverteris, tales esse comperies, ut etiam gratissimum quemlibet vix sustineas, ut ne adjiciam seipsum etiam vix sustinere quenquam.
• V.10 contra potius solari se quemque par fuerit, dissolutionem sui naturalem operiendo, moramque interea haud gravate ferendo, dum duobus hisce acquiescit prorsus;
• V.12 si quid eorum quae revera bona sunt mente quispiam conceperit, puta, prudentiam, temperantiam, justitiam, fortitudinem, ista, inquam, si animo praeconceperit, non sustinebit adjectum huic audire quicquam, quod non rei bonae probe congruat.After si, quid is indefinite: si quid "if anything", and eorum is partitive: "anything of those things which really are good". conceperit is future perfect: "if anyone has conceived". The four virtues after puta "say, for instance" are the four cardinal virtues, in apposition to quid.
• V.12 at vero quae vulgo pro bonis habentur, ubi animo praeconceperit quis, auribus aequis accipiet, facileque admittet, tanquam apte adjectum id, quod a comico quandoque dictum est,
• V.12 ita etiam vulgus hominum differentiae istius habent aliquam notitiam.
• V.13 omnis ergo pars mei, mutatione interveniente, in mundi partem aliquam pro ratione sui redigetur.
• V.15 nec proinde in istis consistit, aut naturae humanae finis, aut bonum aliquod quod ad finem hunc conficiendum conducat.
• V.15 imo ne bonus quidem vir esset, qui sibi horum alicui interdixerit, siquidem ea vere bona existerent.
• V.15 atqui contra, quo quis horum hisque similium plura sibi detraxerit, aut ab aliis detracta aequanimiter sustinuerit, eo melior merito censetur.
• V.16 et rursus, cujus gratia quidque conditum est, ad id agendum esse conditum; ad quod autem agendum conditum est, ad id ferri:
• V.16 ad quod fertur vero, in eo finem suum situm habere: in quo autem finis rei cujusque situs est, eodem utile bonumque ejusdem constare.
• V.16 an non enim liquet plane, deteriora quaeque praestantiorum gratia esse condita, praestantiora sui invicem?
• V.18 Nihil cuiquam contingit, quin a natura habeat, ut id ferre possit.
• V.19 Res ipsae nulla ratione animam attingunt; neque aditum ullum ad eam habent; neque mutare eam, aut movere possunt.
• V.19 qualia autem decreta fuerint, quibus ipsa in se locum dederit, talia facit sibi adventitia quaeque.
• V.23 est enim rerum natura instar fluvii cujusdam, qui in jugi sit fluxu.
• V.23 nec quod consistat fere quicquam est.
• V.23 qui igitur non pro fatuo merito habeatur, qui istis vel inflatur, vel cruciatur, vel de re aliqua, quae ad spatium perbreve molestiam exhibeat, quiritatur, quasi diu id fiat.
• V.25 Peccat quis aliquid adversus me? ipse viderit: propriam habet dispositionem, operationem propriam.A question used in place of an "if" clause: "Does someone do some wrong against me?", i.e. "if someone wrongs me". quis is the indefinite "someone", and aliquid "something" is an inner accusative with peccat: "does some wrong".
• V.26 sed sistenda partis principalis censura, ne de his tanquam aut bonis aut malis sententiam ullam ferat.
• V.27 faciatque quaecunque genius ille voluerit, quem sui particulam a se avulsam Jupiter cuique attribuit, praesidem ducemque eidem futurum.
• V.27 hic autem cujusque mens est et ratio.
• V.28 ejusmodi os huic, illi alae sunt, ut fieri nequeat, quin tale quid ab utroque se proferat.
• V.29 sin id minus permiserint, quibuscum hic degis, exeas licet e vita; ita tamen, ne tanquam mali quid passus.
• V.29 cur hoc momenti alicujus esse videatur?
• V.30 itaque deteriora quaeque praestantiorum caussa fecit: praestantiora sibi invicem conciliavit.
• V.30 vides ut res singulas ordine justo subdiderit, congesserit, pro dignitate sua suum cuique attribuerit, praestantissimas mutuo sibi invicem consensu devinxerit.
• V.31 nunquid hactenus adversus horum aliquem, quod minus deceat, quicquam vel facto, vel dicto etiam admiseris.
• V.32 Quorsum arte instructum ac peritum quenquam rudes animae imperitaeque conturbent?
• V.33 nomen autem ipsum nihil est aliud quam sonitus inanis et echo quaedam.nihil aliud quam "nothing other than", i.e. "nothing but". quidam "a certain" added to a noun can soften it to "a sort of": echo quaedam "a kind of echo", a sound that goes on answering after the speaker has gone. echo is the Greek word, feminine, and keeps its Greek form.
• V.34 communia sunt animae ratione praeditae, sive Dei, sive hominis sive alius alicujus animantis duo ista:
• V.34 alterum, quod in animi affectione actioneque justa bonum suum situm habeat, nec ultra haec quicquam appetere necesse habeat.
• V.36 quocunque loco deprehensus, felix futurus sis.
• VI.1 mens rectrix ejusdem, nullam in se maleficii caussam habet; cum malitiam in se nullam habeat; neque malefacit cuiquam, nec a quoquam laeditur.
• VI.2 item utrum dormituriens, an somni satur; male audiens, an collaudatus; moriens itidem, an aliud quid agens.Even dying is one more condition in which to do one's duty, as the next sentence explains. moriens is the present participle of the deponent morior. In aliud quid "something else", quid is the indefinite "something", as after si or ne.
• VI.3 Introspice, caveque ne rei cujusquam qualitas dignitasve propria te fugiat.
• VI.8 quaeque contingunt quaelibet, talia sibi videri facit, qualia ipsa voluerit.
• VI.9 neque enim secundum aliam ullam, quae vel exterius contineat, vel interius contineatur, vel extra etiam quasi appensa sit.
• VI.10 aut cur aliud quicquam mihi curae sit, quam ut quoquo modo in terram redigar?
• VI.13 gravis enim impostor fastus est; et tum maxime effascinat, cum circa ea quis versatur, quae studio digna videntur.
• VI.14 et congeneri suo cuilibet, ut hoc ipsum praestet, operam itidem mutuatur suam.
• VI.15 in hoc igitur flumine, in quo consistere non datur, quorsum quis horum sic praeterlabentium quicquam in pretio habeat?
• VI.15 perinde ac si avicularum praetervolantium aliquam diligere quis inciperet, cum ea e conspectu statim abscesserit.
• VI.18 hoc autem idem est prope, ac si quis contristaretur, quia homines prisci encomiis eum non sint prosecuti.
• VI.19 Noli, siquid tibi fuerit effectu difficile, opinari ideo, hominem nullum id posse.
• VI.19 Sed siquid fuerit, quod possit quisquam, hominisque sit munus, id te quoque assequi posse existimes.
• VI.20 Inter exercendum, siquis unguibus lancinaverit, aut capite alliso plagam impegerit, nullam indignationis notam edimus, nec offendimur, nec tanquam insidiatorem deinceps suspectum hunc habemus.
• VI.20 licet enim illos cavere et declinare citra suspicionem ullam aut odium.
• VI.21 Si quis convincere me poterit, palamque mihi facere, quod in re ulla minus recte vel sentiam vel me geram, laeto lubentique animo mutabo.
• VI.26 Si quis te rogaverit, Antonini nomen quomodo scribatur, nunquid cum vocis intensione elementa singula proferres?
• VI.27 Crudele quiddam est, non permittere hominibus, ut ad ea ferantur, quae ad se pertinere sibique conducere opinantur.
• VI.30 utque sententiis ipsius libere se opponentes sustinuerit; gavisus etiam, si quis melius quicquam proferret.
• VI.33 pari modo nec homini qua homo est, labor ullus est praeter naturam, dum id quod hominis est, faciat.
• VI.35 Nonne vides, ut artifices mechanici, etiamsi hominibus imperitis quadantenus concedant, artis tamen suae rationem nihilominus enixe adversus illos tueantur, nec ab ea quicquam abscedere sustineant?
• VI.36 Asia, Europa, orbis sunt anguli. mare quodvis orbis guttula; Athos mons, ejusdem glebula; tempus instans omne, punctum aevi.
• VI.36 etiam rictus leonis, et venena, et noxium quidvis, sicut spina, et lutum, quae rerum illarum speciosarum ac pulcrarum appendices sunt.quidvis "anything you please", with the adjective noxium: "any harmful thing whatever".
• VI.40 Organum, instrumentum, vas quodlibet, si id ad quod conditum est facit, bene se habet.
• VI.41 Siquid eorum, quae extra arbitrium tuum sunt, bonum malumve esse praesumpseris,
• VI.41 at si ea sola, quae arbitrii sunt nostri, bona malaque censuerimus, nulla jam supererit amplius caussa, aut Deum incusandi, aut inimicitias adversus hominem quenquam gerendi.
• VI.44 Siquid de me eisque quae mihi sunt obventura Dii consuluerint, omnino bene consuluerunt.
• VI.44 ut autem male mihi facerent, ecquid eos impelleret?
• VI.44 ecquid enim vel illis ipsis, vel universo, cujus praecipue curam gerunt, inde accederet?
• VI.44 conducit vero unicuique, quod est constitutioni et naturae ipsius consentaneum.
• VI.45 sed et illud adjiciatur, quod in universum observatione habita deprehendes, quicquid alicui conducit, etiam aliis conducere.
• VI.48 Oblectare te siquando libuerit, virtutes eorum, qui tecum vivunt, cogita; hujus industriam, illius modestiam, alterius liberalitatem, alterius aliam aliquam.
• VI.52 neque enim habent in se res ipsae vim ullam judicia nostra eliciendi.
• VI.57 Aurigine affectis mel amarum videtur; a cane rabido morsis, aqua formidabilis: contra pueris pila pulcrum quid.
• VI.57 quare igitur cuiquam succenses?
• VII.2 nihil quicquam ad mentem faciunt, quae extra mentem sunt sita.
• VII.3 intelligere nihilominus, tanti quemque esse, quanti illud est in quo studium posuerit.
• VII.5 quicquid enim, vel per me, vel cum alio fecero, ad id duntaxat tendere fas est, quod est societati utile et congruum.
• VII.9 Omnia sunt sibi invicem implexa, et vinculo quodam sacro sibi invicem sic devincta, ut nihil alterum ab altero sit alienum.
• VII.15 Quicquid vel fecerit vel dixerit quisquam, probum esse me oportet.
• VII.16 alius quis si terrefacere eam aut contristare possit, faciat.quis after si is the indefinite "anyone", and alius "other" agrees with it: "if anyone else". Both words are put before si for emphasis.
• VII.16 corpusculum ne quid patiatur, sibi curae habeat, si possit; et quando patitur quicquam, conqueratur.
• VII.16 animula vero, quae timet, quae dolet, quae super his omnino aliquid opinatur, nihil horum patietur, nisi si eam ipse in judicium istiusmodi demiseris.
• VII.18 Cur mutationem quis metuat?
• VII.18 ecquid enim fieri potest absque mutatione?ecquid "is there anything (at all)?" asks with the answer "no" in view, as in 4.3: "can anything come about without change?". fieri "to come about, come into being" is the infinitive of fio; absque "without" takes the ablative.
• VII.18 nunquid aliud utile quicquam perfici, nisi interveniente mutatione?
• VII.19 idem tibi de quovis tum homine, tum re succurrat.
• VII.20 Hoc unum me solicitum habet, nequid ipse faciam, quod hominis conditio vel minus velit, vel secus velit, vel nunc nolit.
• VII.23 quem mox denuo diffingit, ejusdemque materia ad arborem producendam abutitur; tum ad homuncionem, dein ad aliud quidpiam.
• VII.23 horum autem quodlibet ad breve temporis spatium subsistit.quodlibet "any one you like", with the partitive genitive horum "of these", comes to "each of these"; it is neuter because it covers horse, tree and man alike. subsistere is "to stand firm, hold out": each holds together only ad breve temporis spatium "for a short space of time".
• VII.24 ubi ei saepius assueverit quis, immori solet; vultusque decor ita inde extinguitur, ut denuo reaccendi omnino nequeat.
• VII.24 Siquidem enim ita vultum quis obfirmaverit, ut peccati sensus omnis aufugerit, quorsum homo sic affectus vitam protrahat amplius?
• VII.26 Cum adversus te quicquid peccaverit quis, considera statim, quid bonum malumve esse ratus id egerit.
• VII.26 forsan enim vel idem illud, quod ille, vel aliud quidpiam ejusmodi, ipse pariter cum illo bonum esse opinaris.
• VII.29 dignosce, quicquid vel tibi, vel alii cuiquam contingit.
• VII.29 rem subjectam quamque divide et partire in formam et materiam.
• VII.33 mens interim opinionis ope tranquillitatem servat suam; nec deterior quicquam inde fit pars animi princeps.
• VII.33 corporis vero membra, quae dolore sunt afflicta, ipsa si quid possunt, de eo statuant.After si, quid is indefinite, "anything": "if they can do anything", i.e. if they are able at all. There is a touch of irony: limbs have no power to judge.
• VII.35 Neque mortem igitur grave quid reputabit.Socrates draws the conclusion. reputare with two accusatives is "to reckon (something) as (something)": mortem grave quid "death (as) anything grievous". After neque the indefinite quid means "anything".
• VII.44 Parum recte censes, mi homo, si hominem, qui vel ullius sit usus, existimas mortis vitaeque discrimen in numero aliquo habiturum;
• VII.45 quocunque loco semet collocaverit quis, statum eum sibi optimum ducens, aut a principe fuerit collocatus, eum hunc tueri (uti mihi videtur) oportet,quocunque loco "in whatever place" (quocunque is Gataker's spelling of quocumque) opens a general clause, and quis after it is the indefinite "anyone". The picture is a soldier's: Socrates had held his post in battle at Potidaea, Amphipolis and Delium where his generals placed him.
• VII.45 etiamsi cum discrimine conjunctum id sit, nec ullius rei cujusquam, ne mortis quidem, prae eo quod est turpe, rationem habere.Still with oportet: "(and he must) not take account of …". rationem habere with a genitive is "to take account of, reckon with". ullius rei cujusquam doubles the indefinite, "of any thing whatever", and ne mortis quidem "not even of death" singles out the greatest case; ne … quidem brackets the word it stresses.
• VII.46 Verum, o bone vir, illud videris, annon aliud quid generosum esse bonumque existat, quam servare et servari.
• VII.46 sed istis Deo dimissis, et mulierculis etiam fide adhibita, fieri non posse ut fatum quisquam quoquo modo effugiat; hoc deinceps ei perpendendum, quomodo tempus hoc, quo victurus sit, quam optime exigat.
• VII.48 Quin et de hominibus sermonem instituentem, contemplari oportet, quasi de specula quadam desuper, terrestria quoque ista,
• VII.52 Est quisquam te luctae peritior.
• VII.52 at vide ne liberalior, ne modestior, ne ad casus quosvis obsequentior, ne adversus aliorum errata placidior.
• VII.53 Ubicunque effici poterit opus ullum secundum rationem eam, quae mortalibus est cum Diis ipsis communis, nihil ibi potest esse grave.
• VII.61 Ars vivendi est luctatoriae quam saltatoriae similior. cum in hoc sit posita, ut adversus contingentia improvisa in procinctu semper quis ac immotus consistat.contingentia is the neuter plural of the present participle of contingo "happen", used as a noun: "happenings". in procinctu is a soldier's phrase, "girded for battle, under arms", hence "ready"; ac joins it to the adjective immotus "unmoved", and both say how one stands. quis after ut is the indefinite "anyone, one", as after si and ne. A dancer's steps are known in advance; a wrestler must meet holds he cannot foresee.
• VII.63 Omnis anima, inquit ille, veritate privatur invita. quin et justitia pariter, et temperantia, et aequanimitate, et hujusmodi quavis virtute.
• VII.64 quoties ergo horum aliquid aegre fers, dic tibi, dolori succumbere te.
• VII.66 nec malitiae cujusquam frustra indignatus, nec cujusquam inscitiae assentatus,
• VII.66 nec ab universo assignatum quicquam, aut tanquam peregrinum quid excipiens, aut tanquam intolerandum sustinens, nec carunculae affectionibus mentem passus coaffici.quicquam "anything", the thing ab universo assignatum "assigned by the universe", is the object of both participles: not receiving it tanquam peregrinum quid "as something foreign" (quid is the indefinite, = aliquid), nor bearing it tanquam intolerandum "as unbearable". Inside the negative nec, aut … aut is "either … or": "not … either as … or as".
• VII.67 omnino enim fieri potest, ut divinus homo quis sit, et ignotus tamen cunctis degat.
• VII.68 ut judicium occurrenti ac irruenti rei cuivis dicat, Hoc es revera, etiamsi opinione aliusmodi esse videaris. usus dicat eidem, Te quaerebam.
• VII.69 Hoc in se habet morum perfectio, quod diem omnem tanquam novissimum exigit, nec aut festinat, aut torpescit, aut simulate quicquam agit.
• VII.73 Ubi bene tu alicui fecisti, et beneficio ille affectus est, quid stultorum instar tertium quippiam ultra haec quaeras, puta, benefici hominis existimationem, aut beneficii accepti remunerationem?
• VIII.1 tu itaque illa quid velit, intuere, nec te aliud quicquam molestum habeat.
• VIII.1 at haec quomodo quis faciat? si decreta nactus sit, a quibus appetitiones actusque istiusmodi profluant.
• VIII.10 Poenitentia est suiipsius reprehensio quaedam, ut qui utile aliquid omiserit.
• VIII.10 bonum autem quodque necessario etiam est utile; quodque est ejusmodi, id viro bono proboque curae esse oportet.The two quodque are different words. The first is quisque "each, every" in its adjective form, with bonum: "every good". The second is the relative quod with -que "and": quodque est ejusmodi "and whatever is of that kind", summed up afterwards by id.
• VIII.10 at neminem virum bonum probumque poenituerit, quod voluptatem unquam ullam omiserit.
• VIII.12 quod autem est naturae cujusque consentaneum, hoc et familiarius, et aptius, et jucundius est utique.
• VIII.15 Memineris, aeque turpe esse mirari quenquam tanquam de re insueta, quod ea mundus, quorum ferax est, profert; ac mirari quenquam, quod ficus ficus ferat, aut mirari medicum, quod quis febricitaverit, gubernatorem, quod ventus adversus flaverit.quis after quod is the indefinite "someone", as after si, ne and num; Gataker uses it more freely than classical writers.
• VIII.16 Memineris, aeque tibi liberum esse sententiam mutare et corrigenti parere, atque in re cepta ulla persistere.
• VIII.19 Ad opus aliquod natum est unumquodque; puta, equus, vitis.
• VIII.19 quid miraris? sol etiam ipse, Diique reliqui ad opus aliquod extitere.
• VIII.20 Natura rei cujusque rationem habet; tam finem, quam ortum et durationem, quod attinet: quemadmodum et is qui pilam mittit, pilae pariter rationem habet.
• VIII.21 adhaec et in plagae istius angulo duntaxat id geritur; ubi etiam neque omnes inter se consentiunt, neque quisquam sibi.
• VIII.23 Facio quicquam? ita facio, ut ad homines juvandos referam.
• VIII.23 contingit mihi quicquam? ita excipio, ut ad Deos referam, fontemque rerum omnium, a quo, quaecunque fiunt, ordine praestituto derivantur.
• VIII.24 tale quiddam est et vitae pars quaevis, et materia subjecta quaelibet.quivis and quilibet both mean "any you please", so "any … whatever, every": "any part of life whatever, any underlying matter whatever". materia subjecta "the matter laid under" is the Stoic term for the stuff all things are made of. One est serves both subjects.
• VIII.25 solertes, inquam, quales Charax, Demetrius Platonicus, Eudaemon, et si quis alius ejusmodi. omnia caduca sunt, et jam olim morte sepulta sunt.si quis "if anyone", here "and anyone else": after si, quis means "anyone", not "who?". ejusmodi "of that kind" (= ejus modi) turns the three names into examples of a type, as hujusmodi did in 4.50.
• VIII.27 Affectiones singuli quique tres habent; unam, ad caussam ambientem, alteram, ad caussam divinam, a qua proveniunt omnibus omnia; tertiam, ad eos quibuscum in hac vita versatur.affectio here is not "affection" but a relation, how one stands towards something (the Greek word is schesis). singuli quique "each and every one" is plural, but at the end of the sentence the verb is singular, versatur "he lives": Marcus is thinking of each person in turn. Affectiones is put first as the topic; tres agrees with it.
• VIII.30 Et in senatu, et apud quemlibet privatim, curae sit modeste potius quam diserte loqui.
• VIII.31 dein reputa tecum, quam anxie egerint horum antecessores, ut successorem aliquem sibi superstitem relinquerent: cum necesse tamen fuerit, ut aliquis tandem ultimus existeret.
• VIII.32 sed exterius aliquid obstabit? nihil quicquam, quo minus juste, sobrie, considerate in ea te geras.
• VIII.32 sed alius alicujus facultatis fortassis effectus impedietur.
• VIII.34 talem plane se facit, quantum in ipso est, qui abscindit sese, dum vel id quod contingit non vult, vel adversus societatis jus aliquid perpetrat.
• VIII.40 siquid autem aliud tibi male habet, idipsum de hoc ipso, si poterit, opinetur.
• VIII.41 aliquid molienti tibi obstitit quippiam? si citra exceptionem moliebaris, jam tuum, qua rationalis, malum est.
• VIII.41 hanc enim nec ignis, nec ferrum, nec tyrannus, nec vituperium, nec aliud quidlibet attingit, ubi facta fuerit sphaerae instar, teres tota atque rotunda.
• VIII.43 me vero, si mentem sanam habuerim, quae nec hominem quenquam, aut humanum quicquam aversetur; sed quicquid obvenit, oculo benigno aspiciat excipiatque, et pro sui existimatione singulis utatur.
• VIII.44 qui famam posthumam affectant potius, non cogitant, alios quosdam ejusmodi fore posteros illos, quales isti sunt, quos nunc gravatim ferunt.
• VIII.46 Nihil homini cuiquam contingere potest, quod non humanus sit casus; nec bovi, quod non bovis sit; nec viti, quod non vitis sit, nec lapidi, quod non lapidis ipsius sit.
• VIII.46 Si ergo contingit id cuique, quod et usui et naturae ejus est consentaneum, quid est, aegre quod feras?
• VIII.46 neque enim quicquam tibi tulisset natura communis, quod ferri non posset.
• VIII.47 Siqua te angit res externa, non est ea ipsa, quae molestiam facessit tibi, sed tuum ipsius de re ea judicium.siqua is si qua "if any": qua is the feminine of the indefinite quis "any", agreeing with res. res externa "an external thing" is the subject, put after its verb. ango "squeeze, choke" is "distress, torment" (whence anxius).
• VIII.47 siquid vero in interna animi dispositione te angit, quis prohibere potest, quo minus opinionem tuam corrigas?
• VIII.47 sed obstat, inquis, valentius aliquid.
• VIII.48 quid ergo futurum est, si ratione in consilium adhibita considerate de re aliqua sententiam tulerit?
• VIII.48 propterea arx est quaedam mens perturbationibus immunis.The subject, mens perturbationibus immunis "a mind free of passions", comes after the verb; the predicate arx … quaedam comes first for emphasis. quaedam "a kind of" softens the metaphor: the mind is, so to speak, a citadel, the fortified height of a city where the defenders hold out after the walls have fallen.
• VIII.48 neque enim aliud ullum habet homo hoc validius communitum praesidium, ad quod ubi confugerit, in nullius potestatem possit deinceps venire.
• VIII.49 hoc igitur modo in primo visis consiste semper, nec amplius quicquam eis a te intus adjicias, et nihil tibi accidit, quod commoveat te.
• VIII.49 vel adjicias potius aliquid, ut qui rerum omnium, quae in mundo isto contingunt, naturam perspectam habeas.
• VIII.50 sed, quod in hac ejus arte maxime mireris, cum se certis terminis circumscripserit, quicquid intra se corrumpi, senescere, ac inutile fieri videtur, in semet convertit, aliaque ex his ipsis nova producit;quicquid "whatever" is the subject of videtur "seems", which takes three infinitives: corrumpi "to decay", senescere "to grow old", inutile fieri "to become useless", where inutile agrees with quicquid. The whole quicquid clause is then the object of convertit: "she turns into herself whatever …". semet is se with the strengthening suffix -met.
• VIII.51 quin et si lutum quis fimumque injecerit, disperget cito diluetque eum, nec eodem inquinabitur.
• VIII.54 neque enim minus vis illa intellectualis ubique diffusa est et permeat cuivis exposita qui attrahere eam potest, quam aeria cuilibet qui respirationis est compos.
• VIII.55 particulatim nec alteri cuiquam.
• VIII.56 etiamsi enim quam maxime alter alterius caussa mutuo nati simus, mentium tamen nostrarum cuilibet peculiaris sua constat potestas.
• VIII.57 cujusmodi vero res sit radius, perspicere licet, si per angustum aliquod foramen lumen a Sole profectum in domicilium tenebricosum subingredi videris.
• VIII.57 recta enim procedit, et refringitur quodammodo, ubi corpus aliquod solidum occurrerit, quod aerem ultra non admittit.
• VIII.57 talem ergo mentis solutionem et diffusionem esse oportet, non effusionem utique, sed extensionem, quaeque adversus obvia quaelibet impedimenta non violentam et impetuosam collisionem adhibeat,
• VIII.58 Qui mortem formidat, vel sensus extinctionem, vel aliusmodi aliquem sensum formidat.
• VIII.58 atqui, si sensum nullum prorsus habueris, nec mali quicquam sensurus es; sin sensum aliusmodi, animal aliusmodi futurus es, nec vivere desines.
• VIII.61 In mentem alterius cujusque descende; sed et in tuam ipsius descendere quemlibet patere.
• IX.1 quicunque ergo adversus dolorem et voluptatem, vel mortem et vitam, vel gloriam et ignominiam, ad quae rerum natura ex aequo se habet, non ex aequo afficitur, impie hunc agere liquido constat.
• IX.2 Gratius equidem foret, ut prius defungeretur quispiam, quam mendacitatem, simulationem, luxum, fastum delibasset.
• IX.5 Saepenumero contingit ut injuste agat, tam qui non facit aliquid, quam et qui facit.
• IX.9 Quaecunque aliquid in commune participant, ad id quod est generis ejusdem secum prompte feruntur.quaecunque "whatever things" has no antecedent: it is the subject of its own verb participant and also of the main verb feruntur. participo "share in" takes aliquid "something" as its object; in commune "in common".
• IX.9 ad terram mole sua fertur terrestre quodvis; in idem confluit humidum omne; et aereum itidem quodcunque. ut necesse sit vi aliqua intercludi ea, id ne faciant.
• IX.9 proinde et quicquid naturae intellectualis est in commune particeps, ad sibi cognatum pariter, vel multo magis etiam, prompte fertur.
• IX.9 facilius enim quis terreni quippiam terrenae rei nulli adjunctum repererit, quam hominem ab homine omni prorsus sejunctum.
• IX.11 in quibusdam etiam opem eis porrigunt suam, ad sanitatem nempe, divitias, gloriam consequendam adeo benigni existunt.
• IX.15 Res ipsae foris apud semet consistunt; nec de se quicquam aut norunt ipsae, aut narrant nobis.
• IX.19 tu quoque in jugi alteratione, et corruptione quadam versaris; et mundus tecum universus.
• IX.21 Actionis terminatio, intentionis aut opinationis cessatio, mors eidem est quaedam. veruntamen nihil in se mali habet.
• IX.21 et harum mutatio omnis mors est quaedam. sed nunquid grave?
• IX.22 Recurrito ad mentem tuam, ad universi, ad delinquentis cujusvis.
• IX.22 ad delinquentis cujusvis, ut consideres, inscius an consulto deliquerit; cogitesque simul esse tibi cognatum.
• IX.23 Sicut ipse es ad coetum civilem complendum constitutus: ita actio tua quaevis ad vitam ejusmodi consummandam referatur.
• IX.23 quaecunque igitur actio tua ad finem hunc vel immediate vel mediate non tendit, ita vitam tuam divellit, nec unam eandemque esse patitur,quaecunque "whatever" (Gataker writes -cunque for -cumque) makes a general relative clause, and the indicative tendit is normal in such clauses. Its noun actio is then the subject of the main verbs divellit, patitur and, in the next line, est.
• IX.27 Ubi te alii vituperaverint, vel oderint, vel ejusmodi aliquid oblocuti fuerint, adi animulas eorum, penitius introspice cujusmodi sint.
• IX.28 denique, si quis Deus est, omnia bene se habent. sive temere ferantur; tu ne temere feraris,
• IX.29 aggredere, quatenus tibi datur. nec circumspice, nunquis adsit, qui advertat. nec Platonis rempublicam expecta.
• IX.30 quod denique, neque memoria, neque gloria, neque ejusmodi quicquam aestimatione ulla dignum est.
• IX.33 Corrumpentur brevi, quaecunque vides: corrumpentur brevi, et qui corrumpi haec vident.
• IX.36 aqua, pulvis, ossicula, sordes. aut rursus, calli terrae, marmora; sedimenta, aurum, ac argentum; pili, vestis; sanguis, purpura; et ejusmodi alia quaevis.quaevis, from quivis "any you please", with alia: "and any other things at all of the kind".
• IX.38 Siquis deliquerit, penes ipsum est malum.
• IX.39 vel atomi obtinent, nec aliud est quicquam quam cinnus et dispersio temeraria.
• IX.41 sed nec medicis ita praebebam me, ut efferrent sese, quasi magni quid agerent. sed vita mihi etiam tunc quam optime agebatur.
• IX.41 eadem tu, quae ille, sive in morbo, si contigerit, sive in alio quovis casu adverso, feceris.
• IX.41 etenim hoc est sectae cujusvis commune, in casibus quibuscunque a philosophia non absistere, nec cum plebeiis hominibus naturae rerum imperitis una nugari:
• IX.42 Quando alterius cujuspiam impudentia offenderis, statim sic percontare te, Fierine ergo potest, ut impudentes in mundo ne sint? non potest.
• IX.42 idem in promptu tibi sit, de fraudulento, infido, delinquente quolibet.
• IX.42 dedit enim ea, tanquam antidotum, adversus stolidum mansuetudinem; adversus alium, aliam aliquam facultatem.
• IX.42 quisquis enim delinquit, a proposito aberrat et deceptus est.
• IX.42 praecipue vero quando, tanquam infidum aut ingratum aliquem incusas, in temet censuram converte.
• IX.42 quod est naturae tuae congruum ubi quid feceris, tum facti istiusmodi mercedem quaeris?The relative clause comes before the clause it belongs to: read ubi quid feceris, quod est naturae tuae congruum "when you have done something that is in keeping with your nature". After ubi, as after si, quid is the indefinite "something". congruus "agreeing" takes the dative naturae tuae, and feceris is again a future perfect where English has "have done".
• IX.42 ad eundem et homo cum ad benefaciendum natus sit, ubi beneficum quippiam, aut quod in commune conducat, egerit, illud fecit ad quod conditus est, et quod suum est obtinuit.
• X.1 sed statu praesenti acquiesces, et praesentibus oblectabere quibusque, et persuasum habitura es, cuncta tibi adesse, cuncta tibi bene se habere;quibusque is the ablative plural of quisque "each, every", agreeing with praesentibus; it is not quibus + -que. So: "by present things, each and every one".
• X.1 sed et a Deis provenire, beneque habitura, quaecunque ipsis concedere visum est, et quaecunque concessuri sunt,
• X.1 ecquando ita affecta futura es, quo cum Deis hominibusque ita verseris, ut nec eos quicquam insimules, neque ab eis ipsa condemneris?
• X.2 et hoc quicquid est, concede tibi, nisi natura tua, qua es animal rationale, deterius inde se habitura sit.hoc quicquid est "this, whatever it is": the quicquid clause is set inside the sentence, a common way of saying "whatever the animal nature asks for".
• X.3 Quicquid contingit, vel ita contingit, ut id ferre natus sis, vel ut non sis.
• X.3 memineris tamen, natura esse comparatum te, ad quidlibet ferendum, quod in opinione tua situm est, ut tolerabile faciat, vel conducere tibi, vel officii esse, ut illud facias, censendo.
• X.4 Siquis fallitur, docendo comiter huic errorem suum indica.
• X.5 Quicquid tibi contingit, ab aeterno destinatum est tibi.
• X.6 deinde, necessitudine me quadam partibus generis ejusdem esse conjunctum.
• X.6 neque habet quicquam universum, quod non sibi conducat.
• X.6 cum hoc naturae omnes in commune sortiantur: mundi vero natura et hoc amplius obtineat, quod a nulla caussa externa cogi possit, ut sibi ipsi noxium quicquam producat.
• X.6 ubi ergo meminerim, partem esse me universi istiusmodi, futurum est, ut quicquid evenerit, gratum mihi acceptumque sit.
• X.6 in quantum vero necessitudine quadam ejusdem generis partibus conjunctus sum, nihil facturus sum, quod communionis jus violet:
• X.6 quemadmodum civi illi vitam prospere fluere quivis existimet, qui in actionibus quae civitatis secum ejusdem consortibus utiles sint, obeundis constanter perrexerit, et quicquid civitas ipsi attribuerit, gratanter acceperit.
• X.7 sin, misso quis naturae nomine, ita nata esse dicere voluerit, vide quam ridiculum sit, ut qui dicat universi partes mutare natas, idem hoc ipsum mutare illas, tanquam quod praeter rerum ipsarum naturam contingat, miretur et aegre ferat:
• X.9 oportet autem unumquodque ita et considerare et agere, ut et activa facultas consummetur, et contemplativa simul exerceatur, et fiducia ex certa rei cujusque scientia orta servetur, latens quidem, nec abscondita tamen.
• X.10 Aranea muscam ubi ceperit, se effert tanquam magni quid egerit; alius ubi lepusculum; alius, ubi reticulo apuam ceperit; alius, ubi apros; alius ubi ursos; alius ubi Sarmatas,
• X.11 quid autem alius quispiam de ipso sive dicat, sive existimet, aut adversus ipsum faciat, ne cogitat quidem.
• X.12 et siquidem id perspexeris, placide ac constanter ea progredi; sin minus, consistere, et optimos quosque in consilium adhibere,quisque with a superlative means "every … -est one", so optimos quosque is "all the best men". quosque is a form of quisque, not quos with -que. adhibere in consilium is to call someone in as an adviser, as a Roman magistrate called in his council.
• X.12 denique si aliud quippiam, quo minus ea procedas, obstiterit, prout occasiones praesentes se obtulerint, considerate progredi, ei quod justum tibi visum fuerit, adhaerendo?
• X.12 quietum quiddam, et agile tamen, alacre pariter et compositum est, quisquis rationi per omnia obsequitur.The predicate comes first and is neuter, quiddam "something" with neuter adjectives, though the subject is a man: "whoever obeys reason is something calm …". The neuter calls him a kind of thing, a type, as the Greek does. The adjectives come in opposed pairs: at rest yet quick, eager yet settled.
• X.13 Somno excusso statim percontare te, nunquid tua intererit, si justa bonaque ab alio aliquo fiant. nihil intererit.
• X.19 rursus, quales, ubi inflantur, efferuntur, irascuntur, tanquam in sublimi siti aliquos increpant.
• X.23 Illud tibi semper constet, ejusmodi quiddam agrum esse, cujusmodi est locus alius quilibet.
• X.25 idem est et qui ideo angitur, vel irascitur, vel metuit, quod secus, quam ipse velit, aut factum sit, aut fiat, aut futurum sit eorum quicquam, quae ab universi rectore sunt constituta,
• X.28 Hominem de re ulla dolentem, atque aegre ferentem quicquam, similem habe porcello, qui dum mactatur, calcitrat et vociferatur:
• X.30 Ubi peccato alicujus offenderis, translatione facta perpende tecum, annon ipse ejusmodi aliquid pecces.
• X.31 et temet ubi respexeris, Caesarum aliquem.
• X.31 et in quolibet cogitando, geminum ei quempiam.
• X.32 sed mentiatur, quisquis horum quicquam de te opinatus fuerit.
• X.33 ante ingemiscere non desinas, quam eo te adegeris, ut quod voluptuariis hominibus est luxu diffluere, hoc tibi fuerit de subjecta quaque oblata tibi materia ea facere, quae humanae constitutioni conveniant.quaque is quāque from quisque "each, every", agreeing with materia, not qua with -que. The two participles subjecta "laid before (you)" and oblata "offered" stand side by side without "and", rendering two Greek participles; de is again "out of": every situation is material to work on.
• X.33 siquidem cylindro quidem non conceditur, ut motu proprio ubique feratur; sed nec aquae, nec igni, nec alii rei cuiquam, quae a natura mera, vel anima regitur irrationali.
• X.33 quae enim coerceant et obsistant, multa sunt. verum mens et ratio per obstantia quaelibet, prout nata est, et prout vult ipsa, procedit.
• X.33 reliqua enim obstacula, vel sunt corporis, quod cadaveris instar habet, vel opinione, et rationis inclinatione semota, non infringunt, aut mali quicquam efficiunt. alioqui ea qui patitur, malus fieret.
• X.33 atqui in aliis quidem operibus omnibus ita se habet, ut quicquid alicui horum mali contigerit, deterius illud faciat, quod eo afficitur.
• X.34 Qui decretis veris imbutus est, hunc dictum brevissimum et e trivio arreptum quodlibet commonere suffecerit de moerore metuve pellendo. quale illud est,
• X.34 mora parvula, et lumina tibi condentur: eumque qui te extulerit, alius aliquis lugebit.
• X.36 Nemo quisquam adeo felix est, cui morienti non adstabunt aliqui, qui praesenti laetentur malo.
• X.36 non erat revera asper nostri cuiquam: sensi tamen, tacite illum damnasse nos.
• X.36 cur ergo diutius istic moram trahere quis cupiat?
• XI.1 neque enim sic se habet, quo modo in saltando aut in fabulam agendo aliisque ejusmodi, in quibus siquid incideris, actio tota fit mutila;
• XI.1 sed in quacunque parte, et ubicunque deprehensa fuerit, quod praecessit plenum prorsus et perfectum sibi facit: ut dicere liceat, Ego quae mea sunt, omnia habeo.
• XI.1 videtque simul, quod nihil novi visuri sint posteri nostri, sicut nec amplius quicquam viderunt antecessores nostri,
• XI.1 sed ita fit quodammodo, ut quadraginta annos qui egerit, mentem modo aliquam habuerit, et res gestas animadverterit, ex uniformitatis ratione, et praeterita omnia et futura viderit.
• XI.6 Tragoediae successit vetus comoedia, quae libertate magistrali instructa, nec obliqua sed diserta oratione usa, fastum dejicere non inepte satagebat: quo fine et Diogenes ex his quaedam adhibuit.
• XI.8 ad eundem modum ergo et homo ab homine quovis rescissus, communitate tota excidit.
• XI.9 sed ad utrumque horum teneas te, ut et in judicio actioneque constanti persistas, et in mansuetudine erga illos, qui vel impedire te conantur, vel alio modo quopiam molesti tibi sunt.
• XI.10 atqui in artibus omnibus deteriora quaeque praestantiorum gratia fiunt? a communi ergo natura hoc idem fit.
• XI.12 Uniformis prorsus est animae sphaera, cum nec ad exterius quicquam se extendit, nec cum eodem ullo intus concurrit, nec considit et comprimitur;
• XI.13 Contemnit me quisquam? ipse viderit.
• XI.13 ego mihi cavebo, nequid contemptu dignum vel egisse vel dixisse deprehendar.
• XI.13 odit me quisquam? ipse viderit.
• XI.13 interius enim ita affectum esse oportet, ut ipsi Dii videant, hominem esse te, qui nihil quicquam indigne aegreve ferat.
• XI.16 indifferenter autem se habebit, si divisim et integre earum unamquamque consideraverit; simulque recordatus fuerit, quod nihil horum cogere nos potest, ut hoc vel illud de ipso opinemur;
• XI.17 Cogita tecum, unde prodierit unumquodque, et ex quibus consistat, et in quid mutet, et ubi mutaverit, quale futurum sit, et quod mutando mali nil patitur.
• XI.18 tu autem speciali quadam ratione etiam illis praefectus, ut gregi aries, armento taurus.
• XI.18 omnis etenim anima, prout veritate privatur invita, sic etiam erga quemque pro dignitate cujusque gerendi se peritia.
• XI.18 atque etiamsi peccatis quibusdam abstineas, habes tamen intra te habitum talia perpetrare proclivem, licet vel ignaviae, vel famae, vel alius alicujus ratione a peccatis paribus te cohibeas.
• XI.18 atque omnino multa prius edocearis oportet, quam de facto alieno certi quicquam statuere possis.
• XI.18 istas igitur tolle, missoque de re ipsa, tanquam grave quiddam sit, judicio, ira protinus evanescet.
• XI.18 nisi enim malum id sit duntaxat quod inhonestum est, necesse futurum est, ut et tu multa pecces, et latro, vel quidlibet etiam, fias.
• XI.18 monstraveris etiam scite, et generatim ostenderis, nec apes ita se gerere, nec eorum ullum, quae gregatim agere nata sunt, animantium.
• XI.18 Capita novem ista in mente reposita habeas, tanquam dona quaedam a Musis accepta; atque incipias tandem homo esse, dum vivis.
• XI.18 adversus iram vero praesto sit illud; irasci haud virile esse; sed mansuetum placidumque animi affectum, ut humanius quiddam, ita et masculum magis.
• XI.20 quin et mens, quoties eventum aliquem aegre fert, stationem tunc suam deserit:
• XI.34 mali ominis nihil est, quod munus naturale ullum designat.
• XII.1 ad pietatis normam, dum quicquid destinatur tibi diligis; cum et tibi hoc natura tulerit, et huic te:
• XII.1 ad justitiae, dum libere et sine ambage ulla quae vera sunt proloqueris, et quae legi consentanea ac pro rei cujusque dignitate sunt, facis:
• XII.2 qui enim circumjectam sibi carnem non respexerit, nec de vestitu, domicilio, fama, aut apparatu instructuque reliquo cogitando, negotium ullum facesset sibi.
• XII.3 proinde si a te, hoc est, a mente tua sejunxeris, quaecunque alii dicunt faciuntque;
• XII.3 et quaecunque ipse aliquando dixeris fecerisque; et quaecunque te tanquam futura conturbant, et quaecunque vel circundati tibi corpusculi, vel huic coalitae animulae, arbitrii tui non sunt;
• XII.3 denique quaecunque externa rerum vertigo jugis volvit, ita ut mens tua rebus fato obvenientibus exempta, pura ac libera apud se vivat, justa faciens, destinata volens, ac vera proloquens.
• XII.3 si a mente, inquam, tua haec sejunxeris, quae ex affectu vehementiore ei adhaerere solent, et temporis quicquid vel praeteritum vel futurum est;
• XII.4 Saepenumero sum miratus, qui fiat, ut cum sese prae caeteris omnibus diligat unusquisque, suam tamen de se existimationem minoris faciat, quam alienam.
• XII.4 itaque si vel Deus vel praeceptor prudens quis astans praeceperit cuiquam, ne quid apud se cogitet menteve agitet quod non simul ac conceperit proferat, ne ad dieculam quidem id sustineret.quis after si is indefinite, "some": praeceptor prudens quis "some wise teacher". astans "standing by" pictures him at one's side, watching. praecipere "to order" takes the dative of the person, cuiquam "anyone", and a ne clause saying what is forbidden.
• XII.7 Cogita qualem te, tum corpore, tum anima, a morte deprehendi oporteat: vitae etiam hujus brevitatem; aevi retrorsum prorsumque vastitatem immensam: materiae denique cujusque imbecillitatem.
• XII.8 Formas corticibus nudatas contemplare: actionum item intentiones: quid dolor; quid voluptas; quid mors; quid gloria: quis cuique molestiarum autor: quo modo nemo ab alio quopiam impediatur:
• XII.13 Quam ridiculus et peregrinus est, qui quicquam eorum quae in vita hac fiunt, miratur?quisquam "anyone, anything" belongs to negative sentences; it fits here because the question means "no one should wonder at anything". eorum is a partitive genitive: "anything of the things that happen".
• XII.14 si denique confusio rectoris orba, sat habe, quod in aestu istiusmodi rectricem quandam intra te mentem habes.
• XII.16 Ubi obrepserit tibi cogitatio, peccasse aliquem, haec tu tibi, Unde novi, an peccatum hoc sit; aut si peccavit, an peccati ipse se reum peregerit?
• XII.20 secundo, ne ad ullum alium finem, quam qui societati conducat, referatur.
• XII.21 Cogita tecum, brevi fore, ut nec ipse ullus usquam futurus sis, nec quicquam eorum quae vides, nec horum quisquam qui nunc vivunt.Literally "neither will you yourself be anyone anywhere". ullus "any(one)" and usquam "anywhere" are the forms used after a negative, so nec … ullus usquam amounts to "no one, nowhere". ipse "you yourself" is the subject; the "you" is in the ending of sis.
• XII.23 Operatio unaquaeque, quae tempore suo desinit, nihil inde mali patitur, quia desiit:
• XII.23 nec autori ejus, cessationis hujus ratione, mali quicquam contingit.
• XII.26 porro, quae homini cuivis cum toto genere humano intercedat cognatio.
• XII.26 oblitus es, et mentem cujusque Deum esse, et divinitus defluxisse. et, nihil esse cujusquam proprium;proprius "one's own" takes a genitive: cujusquam proprium "anyone's own". quisquam is used because the statement is negative: "nothing is anyone's own".
• XII.27 Eos apud te crebro recolas, qui de re aliqua vehementer indignati fuerint, qui vel in summa gloria, vel in insigni miseria, inimicitia, fortuna qualibet extitere.
• XII.27 succurrat tibi simul et quicquid est ejusmodi, quale est Fabius Catulinus in agro, Lucius Lupus et Stertinius Bajis, Tiberius Capreis, et Velius Rufus;
• XII.27 omnisque omnino cum existimatione in re ulla eminentia.
• XII.31 ecquid horum tibi desideratu dignum videtur?
• XII.32 Quantula pars infiniti ac immensi aevi unicuique assignatur? ab interminato enim quam celerrime absorbetur.
• XII.36 ecquid igitur grave pateris, si te non tyrannus, nec judex iniquus, sed natura, quae induxit, emittat;