Reflexive pronouns: se, sibi, sui, suus

se (acc. and abl.), sibi (dat.), sui (gen.) and the possessive suus refer back to the subject: "himself, herself, itself, themselves; his, their own".

Examples

• adversari itaque sibi invicem praeter naturam 2.1so to oppose one another is against nature
• qui animorum suorum motus non attendunt 2.8those who do not attend to the movements of their own minds
• nec intelligit interim sufficere sibi 2.13and he does not understand that it is enough for him
• Contumelia se afficit anima humana 2.16The human soul disgraces itself

In the text 342

• I.5 ut labores sustinerem; minimo contentus agerem; operi manus admoverem: negotiis alienis me neutiquam immiscerem; nec delationem facilis ullam admitterem.
• I.6 eidem debeo, quod philosophiae me addixerim; quodque Bacchium primum, tum Tandasidem, et Marcianum audiverim:
• I.7 huic denique debeo, quod Epicteti commentarios legerim, quorum is e domo sua copiam mihi fecit.
• I.8 adhaec, quod in ipso, tanquam in exemplari vivo, evidenter cernere licuit, posse eundem, prout occasiones se dabant, et vehementissimum et remissum esse.
• I.8 sed et quod in disciplinis tradendis neutiquam morose se gereret:
• I.8 quodque hominem viderim, qui peritiam suam et in theorematibus tradendis solertiam, bonorum suorum minimum existimare se, palam faceret.
• I.14 quin et quod si quorum mores minus probaret, palam id prae se ferret;prae se ferre "to carry before oneself" is "to display, make no secret of". id "it" is his disapproval, and se refers to Severus, the subject of ferret: "he showed it openly".
• I.15 adhaec quod ita se gerebat, ut fidem quibusvis faceret; quaecunque diceret, ex animi sententia dixisse; quaecunque faceret, animo haud malo fecisse.
• I.15 quod nemo quisquam inventus sit, qui vel contemptui ab illo haberi se existimaret, vel praestantiorem se illo opinaretur.
• I.16 quod laboribus ferendis cum libens, tum et assiduus, se dederit.
• I.16 quodque nemo illum abducere quiverit, quin pro merito suo unicuique rependeret.suo "his own" refers to unicuique, not to the father: "to each his own desert", as in the saying suum cuique. unicuique is the dative of unusquisque "each one".
• I.16 quod ab adolescentium amoribus coercuerat se. quod civiliter admodum se gessit.
• I.16 quod affectum adversus se pariter semper deprehendebant, etiamsi occasione aliqua impediti, eum neutiquam essent comitati.The subject changes: deprehendebant "they found" has the friends as its subject. affectum adversus se is "his affection towards them": se refers to the subject of the clause, the friends, not to the father. pariter "equally, all the same", whether they had gone with him or not.
• I.16 corporis sui cura tam probe attemperata, ut nec vitae avidus videretur, aut elegantiae studiosus, nec neglectui tamen id haberet;
• I.16 sed per suam ipsius diligentiam efficeret, ut medicorum pharmacis fomentisve externis quam minime indigeret.
• I.16 sed et operam illis conferebat suam, ut pro eis, quibus maxime praecellebant, dotibus, existimationem singuli suam consequerentur.
• I.16 utpote cum is esset, qui non ad celebritatem ex rebus a se gestis acquirendam, sed id duntaxat quod facto erat opus, respiceret.
• I.16 sed quasi per otium cum consideratione matura, placide, composite, strenue, consentanee sibi invicem disposita universa:"In agreement with one another": sibi invicem "to each other" is dative with consentanee; every part of his conduct fitted every other part.
• I.16 posse autem in altero tolerantem, in altero temperantem se praestare; illud vero vere viri est animo consummato invictoque plane praediti.
• I.16 denique quomodo in Maximi aegrotatione se gesserit.
• I.17 sed posse eum, qui rebus praeest, ita contrahere sese, ut ad privati speciem proxime accedat, nec propterea tamen, vel demissius, vel remissius se gerat in eis, quae pro republica ad morem imperatorium sunt exequenda.
• I.17 quod fratrem eum nactus sim, qui ad curam mei agendam suis moribus me extimularet, quique simul honore affectuque erga me suo animum mihi oblectaret.
• II.1 adversari itaque sibi invicem praeter naturam:sibi invicem "to one another": the reflexive with invicem "in turn" expresses an action people do to each other. The deponent adversari takes the dative.
• II.5 abduces autem, si tanquam vitae tuae novissimam, actionem unamquamque peregeris; temeritate omni liberam, et declinatione per affectus vim a rationis dictamine; simulatione itidem, et amore sui, eorumque quae a numine destinata sunt aversatione.
• II.6 Ignominia, ignominia, inquam, te afficis, o anima.
• II.7 nugas siquidem agunt actuosi haud pauci, dum vitam agendo conterunt, sed scopum, ad quem conatus suos cogitationesque omnes dirigant, sibi propositum nullum habent.
• II.8 caeterum qui animorum suorum motus non attendunt, hi vero infeliciter agant, necesse est.
• II.10 Philosophice Theophrastus, in peccatis inter se conferendis (prout vulgo conferri solent) dicit; graviora esse quae per cupidinem, quam quae per iram admittuntur.
• II.10 atque omnino alter ei similior existit, qui prior laesus, doloris ratione ad irascendum adigitur: cum is sponte sua ad laedendum feratur, qui ad perpetrandum quidquam cupidine ducitur.
• II.12 quid sit ipsum mori; quodque siquis rem ipsam per se intueatur, cogitationeque ab illa submoverit ea omnia, quibus tanquam larvis horrendis instructa imaginationi nostrae se objicit, nihil esse aliud comperiet quam opus naturae.
• II.12 ejusdem denique facultatis fuerit, considerare, homo Deum quomodo, et qua sui parte contingat; quoque pacto habitura se sit pars ista, ubi corpore soluta fuerit.
• II.13 nec intelligit interim sufficere sibi, ut cum eo, quem intra se gerit, genio versetur, eumque legitime colat.
• II.16 Contumelia se afficit anima humana: inprimis, quando abscessus et quasi struma mundi, quantum in ipso est, evadit.afficere aliquem aliqua re means "to treat someone with something"; so contumelia se afficit "treats itself with insult", i.e. "does itself outrage". se refers to the subject, anima humana, which stands at the end of the clause.
• II.16 tertio contumelia se afficit, cum voluptati vel dolori succumbit.
• II.16 quinto, quoties actionem aut conatum suum ad nullum certum scopum destinat, sed temere agit, et nescia ipsa, quid velit.
• II.17 ea autem in hoc consistit, ut genium quis suum interim conservet integrum, contumelia ac laesione omni immunem, voluptate ac dolore omni superiorem,
• II.17 nihil temere aut ficte simulateque agentem, sibi sufficientem, cum ut alii faciant aut ne faciant quid, opus nil habeat:
• II.17 porro quaecunque eveniunt ac destinantur sibi ita excipientem, tanquam inde obvenientia, unde venerit ipse:
• III.1 ea vero vis, qua sese uti possit, et officii sui numeros omnes absolvere, et quae animo conceperit distincte explicare, et de hoc ipso, an mortem sibi consciscere debeat, considerare,
• III.2 Etiam istud est observatu non indignum, quod ea quoque quae a natura genitis superveniunt, gratiam suam quandam et venustatem obtinent.
• III.2 attamen intercisa et hiantia ista, quamvis ab artis pistoriae instituto aliena, decoris speciem quandam prae se ferunt, et comedendi desiderium suo modo irritant.
• III.2 nihil fere etiam in eis, quae quasi appendicis cujusdam loco res naturales consequuntur, deprehendet, quod non etiam cum oblectatione quadam huic ipsi commendare sese videatur.
• III.4 assuefacere vero te debes, ut ea duntaxat cogites, de quibus siquis subito te requisiverit, quid nunc in animo versas? libere statim respondere queas, istud vel illud.
• III.4 Vir ita compositus, quo minus in optimorum numero censeatur, jam nihil est, cum deorum sacerdos ac minister quidam existat, eoque quod intra se gerit, numine rite utatur.
• III.4 suis enim duntaxat agendis intentus est; sibique ab universo destinata cogitat assidue.
• III.4 qui secius vivunt, quales sint domi, quales foris, quomodo noctu, quomodo interdiu se gerant, quales cum qualibus volutentur, in memoria habet.
• III.4 itaque laudem illorum nihili pendit, qui ne sibi quidem ipsis placent.
• III.5 qui ita se composuerit, ut qui promptus decedere, classicum duntaxat, quo e vita avocetur, expectet.
• III.6 animo ita affecto, ut in eis, quae secundum rationis dictamen peragenda sunt, sibimet ipsi, in eis quae citra consilii proprii opem obveniunt, fato acquiescat.
• III.6 sin praestabilius nihil offenderis, genio in te collocato, cum ita fuerit comparatus, ut motus suos omnes sibi subjecerit, et visa quaeque diligenter exploret,
• III.6 et a sensuum affectionibus, quod Socrates dicebat, sese abstraxerit; Deis autem se regendum permiserit, hominibusque quibusvis curam lubens impendat.
• III.7 qui enim mentem geniumque eundem suum, et virtutis hujusce ritus sacros, caeteris omnibus antetulerit, is tragoediam nullam excitat, non ingemiscit, non solitudine, non frequentia opus habet:
• III.7 quin nec tantillum interesse censebit, spatio temporis prolixiore an contractiore anima sua corpore inclusa utatur.
• III.10 eaque homuncionum morti celerrime concedentium, qui ne seipsos quidem probe norint, nedum jam olim defunctum quempiam, successionibus propagata.
• III.11 quo ipsa per se nuda ex natura sui, eademque integra, per partes sui universas, quale quid sit, distincte possis dijudicare;
• III.11 hoc a contribuli, congenere, sodale; qui ipse quidem quid naturae suae consentaneum sit nescit.
• III.11 caeterum ego, cum norim, ideo adversus illum benevole justeque me gero, juxta societatis legem a natura latam.
• III.13 Quemadmodum chirurgi instrumenta et ferramenta sua ad curationes subitaneas semper habent ad manum: ita tu dogmata in promptu apud te habeas, quorum ope res cum divinas tum et humanas dignoscas;
• III.16 affectibus tanquam fidiculis agitari, atque abripi, feris quoque competit, et effoeminatis, et Phalaridi, et Neroni, et Deos negantibus, et patriam deserentibus, et postquam fores sibi occluserint, quidlibet perpetrantibus.
• III.16 Si caetera ergo eorum, qui jam dicti sunt, communia fuerint, restat, ut viri boni hoc sit peculiare, in eis quae officii sui esse videbuntur, mentis ductum sequi, et fatis volventibus casus vitae intextos lubenter amplexari;
• III.16 genium vero intra se in pectore situm, nec polluere, nec visorum congerie perturbare; sed placidum servare;
• III.16 ad quem par est accedere purum, pacatum, promptum, sponte sua fato suo sese accommodantem.sponte sua "of one's own accord": sponte is the ablative of a noun found almost only in this form. accommodare se alicui rei "to fit oneself to something", here fato suo "to one's own fate".
• IV.1 Quae intra nos pars principatum obtinet, ubi secundum naturam habuerit se, adversus ea quae contingunt ita est comparata, ut ad id quod potest et concessum est, facile se transferat.
• IV.1 et quicquid eorum loco adversi se ingerit, id pro materia, in qua exerceat se, habet:
• IV.1 quemadmodum ignis validior, ubi ea, vel obvia facta, vel injecta, corripuerit, quae lucernam exilem cito extinxissent, accommodat sibi et absumit, et ex eis ipsis incrementa capit.
• IV.3 nusquam enim aut quietior aut otii amplioris cuiquam secessus datur, quam in suam ipsius animam.
• IV.3 praecipue, si quis ea intra se reposita habuerit, quorum contemplatione summam extemplo tranquillitatem consequatur.
• IV.3 at tu considera, mentem tuam ubi semel agnita vi propria, subduxerit sese, spiritui sive leniter sive aspere moto neutiquam immisceri.
• IV.4 quicquid humidum, ab elemento diverso; quicquid aereum, a fonte suo aliquo; quicquid calidum et igneum item a fonte aliquo peculiari:
• IV.8 Quod hominem ipsum sese deteriorem non facit, nec vitam illius fecerit deteriorem; sed nec damno aut interiore aut exteriore affecerit.
• IV.9 Commodi sui caussa natura facere haec cogitur.
• IV.10 id quod si sedulo observaveris, facile deprehendes; non ex connexione duntaxat necessaria, sed ex ratione justa consequi universa, et tanquam ab eo, qui pro dignitate cuique suum tribuit, provenire.
• IV.11 Tu ne ea opineris, quae is autumat, qui contumelia te afficit; vel etiam quae ille autumare te vult. verum res ipsas, quomodo vere se habeant, cogites.
• IV.13 cur ergo ea non uteris? haec enim si quod suum est fecerit, ecquid est amplius quod requiras?
• IV.16 Intra decimum diem Deus illis ipsis videberis, quibus nunc pro bellua et simia haberis, si ad decreta rationisque cultum te retuleris.
• IV.18 Quantum is otii lucratur sibi, qui non animadvertit, quid proximus quis dixerit, egerit, cogitaverit;
• IV.20 Bonum etiam qualecunque, ex se bonum existit, et in sese terminatur, nec partem sui ullam laudem habet.
• IV.24 oportet itaque ad singula sibi suggerere, an non istud ex earum numero est, quae non sunt necessaria?
• IV.25 eum dico, qui rebus ab universo sibi assignatis acquiescit, et propria actione, quae justa, affectione, quae benevola sit, contentus agit.
• IV.26 ne te conturbes.
• IV.26 simplicem te praestes.
• IV.26 in animo remittendo sobrie te geras.
• IV.29 profugus, qui rationem civilem fugit. caecus, qui mentis oculos clausos habet. mendicus, qui alterius cujusquam indiget, neque apud se habet, quicquid ad vitam conducat.
• IV.29 abscessus mundi, qui abscedit, seque a naturae communis ratione sejungit, dum eis quae contingunt offenditur.
• IV.31 quod autem vitae reliquum est, ita exigito, ut qui Diis tua omnia ex toto animo commiseris; nullique homini vel servum vel tyrannum te exhibeas.
• IV.32 Rursus ad Trajani tempora te transferas. eadem denuo cuncta comperies.
• IV.32 simulque considera, quam multi cum in rebus istiusmodi enixe se contendissent, paulo post occiderint, et in elementa sua resoluti sint.
• IV.32 illi vero cum primis sunt memoria recolendi, quos ipse noris aliquando se rebus inanibus distinuisse, cum id interim facere, quod conditioni propriae consentaneum erat, huic firmiter inhaerere, eodemque contentum esse, neglexerint.
• IV.34 Fato sponte tua te dedas; ei permittens, quibuscunque libuerit rebus te destinet.
• IV.36 et assuesce te cogitationi isti, nihil aeque diligere universi naturam, ac ea quae jam existunt mutare, et ex eis sic mutatis nova germina refingere.
• IV.39 ista malum nihil opinetur, et bene se habitura sunt omnia.
• IV.45 neque enim rerum enumeratio simplex est a se invicem discretarum, quae necessitate tamen quadam contineantur; sed rationi consentanea connexio;a se invicem "from one another": se with invicem is reciprocal. discretarum "separated", the perfect participle of discerno, agrees with rerum several words back: things standing apart, each on its own.
• IV.45 et quemadmodum ea quae in mundo existunt, concinne admodum certo inter se ordine componuntur: ita et quae fiunt, non successionem nudam, sed admirabilem quandam concinnitatem prae se ferunt.
• IV.49 Promontorii par esto, cui fluctus jugiter cum allidantur, ipsum tamen consistit, undarumque circumfusum sibi aestum compescit.
• V.1 siquidem artes suas qui diligunt artifices, earundem operibus etiam intabescunt, illuvie inediaque affecti.
• V.6 est, qui etiamsi imputare haud ita proclivis sit, pro debitore tamen apud se habet eum cui benefecit, quidque fecerit, novit.
• V.6 sed viti sit similis, quae racemum ubi tulerit, fructumque sibi proprium semel dederit, nihil ulterius requirit.
• V.6 sicut equus, ubi cucurrerit, canis venatus fuerit, apes mel confecerit; ita iste, ubi benefecerit, non clamore prosequitur, sed ad aliud ejusmodi opus se transfert; quemadmodum vitis ad racemos alios denuo suo tempore producendos.
• V.6 est enim societatis legem colentis proprium hoc, ut sentiat se secundum legem illam agere; utque velit etiam, per Jovem, eum quocum sic agit, id persentiscere.
• V.8 atque hinc est quod ea convenire nobis dicimus: quomodo lapides quadratos in moenibus aut pyramidibus convenire dicunt artifices, cum sibi invicem scite compositi coaptantur.
• V.10 mores autem eorum, quibuscum degis, si adverteris, tales esse comperies, ut etiam gratissimum quemlibet vix sustineas, ut ne adjiciam seipsum etiam vix sustinere quenquam.
• V.10 contra potius solari se quemque par fuerit, dissolutionem sui naturalem operiendo, moramque interea haud gravate ferendo, dum duobus hisce acquiescit prorsus;
• V.10 altero nimirum, nihil obtingere sibi posse, quod non sit universi naturae consentaneum; altero, in sua esse potestate situm, ut nihil faciat praeter genii Deique sui voluntatem.
• V.12 Eas nunc et quaeras licet, utrum in honore habendae, aut in bonis censendae sint res hujusmodi, quibus animo prius conceptis illud commode possit adjici, homini istis instructo prae opulentia sua non suppetere, ubi ventris onus deponat.
• V.13 omnis ergo pars mei, mutatione interveniente, in mundi partem aliquam pro ratione sui redigetur.
• V.14 Ratio arsque ipsa rationalis, facultates sunt, quae sibi operibusque suis ipsae sufficiunt.
• V.14 a suo itaque cientur prodeuntque principio; at ad propositum sibi finem recta proficiscuntur.
• V.15 tum siquid istorum ad hominem pertineret, hominis non esset ea despectui habere, eisque sese opponere. nec laude dignus haberetur, qui istis minus indigentem se praestiterit.
• V.15 imo ne bonus quidem vir esset, qui sibi horum alicui interdixerit, siquidem ea vere bona existerent.
• V.15 atqui contra, quo quis horum hisque similium plura sibi detraxerit, aut ab aliis detracta aequanimiter sustinuerit, eo melior merito censetur.
• V.16 ad quod fertur vero, in eo finem suum situm habere: in quo autem finis rei cujusque situs est, eodem utile bonumque ejusdem constare.
• V.16 an non enim liquet plane, deteriora quaeque praestantiorum gratia esse condita, praestantiora sui invicem?
• V.18 aliis eadem contigere, qui vel casuum suorum ignari, vel animi magni specimen dare cupidi, immoti illaesique manserunt.
• V.19 ipsa sola sese mutat movetque.
• V.19 qualia autem decreta fuerint, quibus ipsa in se locum dederit, talia facit sibi adventitia quaeque.
• V.26 nec se carni immisceat, sed circumscribat sese, et intra membrorum limites coerceat affectiones istas.
• V.26 quod si alia ratione se ad mentem subvexerint, quatenus nempe ea corpori unita est, tunc sensui, cum a natura sit, non est obnitendum,
• V.27 hoc autem faciet, qui animum exhibuerit ita jugiter affectum, ut rebus sibi destinatis acquiescat;
• V.27 faciatque quaecunque genius ille voluerit, quem sui particulam a se avulsam Jupiter cuique attribuit, praesidem ducemque eidem futurum.quem "which" refers to genius and is the object of attribuit "has assigned". particulam … avulsam stands in apposition to it: "as a particle of himself torn off from himself". sui and se refer to Jupiter, the subject of the clause: the god gave each of us a fragment of his own being. cuique "to each" is the dative of quisque.
• V.28 ejusmodi os huic, illi alae sunt, ut fieri nequeat, quin tale quid ab utroque se proferat.
• V.30 itaque deteriora quaeque praestantiorum caussa fecit: praestantiora sibi invicem conciliavit.
• V.30 vides ut res singulas ordine justo subdiderit, congesserit, pro dignitate sua suum cuique attribuerit, praestantissimas mutuo sibi invicem consensu devinxerit.suum cuique "to each its own" is the old formula of justice. suus here refers not to the subject but to cuique "each one", as it regularly does beside quisque: pro dignitate sua "according to its own worth".
• V.31 Recole tecum, quo modo te hactenus gesseris erga Deos, parentes, fratres, conjugem, liberos, praeceptores, educatores, amicos, familiares, famulos;
• V.33 quin et illa ipsa, quae in hac vita tanto habentur in pretio, vana sunt, putida, exilia, canicularum instar invicem rixantium, aut puerulorum secum invicem litigantium, et ridentium modo, mox plorantium.
• V.33 Caeterum fides, modestia, justitia, et veritas, Ad coelum, a terra longe lateque patente, sese contulerunt.
• V.34 alterum, quod in animi affectione actioneque justa bonum suum situm habeat, nec ultra haec quicquam appetere necesse habeat.
• V.36 felix est autem qui sortem sibi bonam comparaverit.
• VI.1 mens rectrix ejusdem, nullam in se maleficii caussam habet; cum malitiam in se nullam habeat; neque malefacit cuiquam, nec a quoquam laeditur.
• VI.5 Novit mens universi rectrix, quomodo se habeat, quid faciat, et in qua materia versetur.
• VI.7 Hoc uno te oblecta, in eoque acquiesce, ut ab una, quae communitatem juvet, actione, ad alteram transeas, numinis memor.
• VI.8 Pars animae principalis se suscitat, se vertit; se facit, qualem ipsa voluerit;se "itself" three times, each the object of its verb: the ruling part rouses itself, turns itself, makes itself. Nothing outside moves it; it is its own mover. The verbs stand side by side with no "and".
• VI.8 quaeque contingunt quaelibet, talia sibi videri facit, qualia ipsa voluerit.
• VI.12 Si novercam simul matremque haberes, etiamsi et illam coleres, ad istam tamen frequentissime te reciperes.
• VI.14 caeterum qui animam rationalem universalem ac civilem veneratur, is reliquis rebus omnibus insuper habitis, in hoc praecipue incumbit, ut animam in eo statu suam conservet, quo rationi ac communioni consentanee se habeat geratque,
• VI.14 et congeneri suo cuilibet, ut hoc ipsum praestet, operam itidem mutuatur suam.
• VI.16 hoc unum, opinor, secundum conditionis suae rationem, moveri seque sistere, hoc est, ad quod studia reliqua artesque nos ducunt.
• VI.18 eos, qui eodem secum tempore vivunt, laudare cum renuant; ipsi a posteris, qui eos nec norint unquam nec viderint, celebrari plurimi faciunt.
• VI.20 eodem plane modo et in reliqua nos vita geramus. ne advertamus illis animum, quae ab eis, qui nobiscum in vita quasi committuntur, hujusmodi nobis multa contingunt.
• VI.21 Si quis convincere me poterit, palamque mihi facere, quod in re ulla minus recte vel sentiam vel me geram, laeto lubentique animo mutabo.
• VI.21 laeditur vero, qui in errore suo et ignorantia persistit.
• VI.27 Crudele quiddam est, non permittere hominibus, ut ad ea ferantur, quae ad se pertinere sibique conducere opinantur.
• VI.27 Verum res, inquis, aliter se habet.
• VI.30 utque sententiis ipsius libere se opponentes sustinuerit; gavisus etiam, si quis melius quicquam proferret.
• VI.32 haec omnia in potestate sua sita habet: et ex his etiam ea sola ad eam pertinent, quae circa id quod in manibus jam est, versantur.
• VI.35 Nonne vides, ut artifices mechanici, etiamsi hominibus imperitis quadantenus concedant, artis tamen suae rationem nihilominus enixe adversus illos tueantur, nec ab ea quicquam abscedere sustineant?
• VI.35 num ferendum ergo, architectum medicumve artis suae rationem pluris facere, quam hominem suae, quae est illi cum Diis ipsis communis?
• VI.38 Perpende tecum jugiter rerum omnium, quae in mundo sunt, connexionem mutuam, quamque ad se invicem affectionem habeant.
• VI.38 sunt enim omnia quodammodo sibi invicem implexa, atque ea ratione sibi invicem amica.
• VI.39 Quibus destinatus es rebus, eis te accommoda;accommodo "fit, adapt" takes the dative of what one fits to. In the first and second persons the ordinary pronouns serve as reflexives: te "yourself". The thought is the Stoic one of accepting your lot: do not wish for other circumstances, but shape yourself to the ones you have been given.
• VI.40 Organum, instrumentum, vas quodlibet, si id ad quod conditum est facit, bene se habet.
• VI.40 proinde magis illam vereri oportet; existimandumque tibi, si secundum illius voluntatem te habueris degerisque, omnia tibi ex animi sententia se habere.
• VI.40 sic autem et universo ex animi sententia sui habent se sua.Take the words in this order: sua se habent universo ex sententia animi sui "its own things stand, for the universe, according to the wish of its own mind". sui is the possessive suus agreeing with animi, separated from it by sententia; sua "its own things" is everything that belongs to the universe. What is true for you is true for the whole: everything in it goes as its own mind wills.
• VI.42 Ad unum eundemque effectum operam conferunt universi suam, alii scientes ac intelligentes, alii effectionis inscii.
• VI.42 proinde cogita tandem, quorum in numerum te referas.
• VI.48 nihil enim animum oblectat magis, quam virtutum imagines in moribus eorum qui una degunt nobiscum exerentes se, et, quam fieri potest confertissime, mentis oculis se ingerentes.
• VI.51 In actione aliena ambitiosus bonum suum situm opinatur: in passione sua voluptuarius: in actione sua vir prudens.
• VI.52 neque enim habent in se res ipsae vim ullam judicia nostra eliciendi.
• VII.9 Omnia sunt sibi invicem implexa, et vinculo quodam sacro sibi invicem sic devincta, ut nihil alterum ab altero sit alienum.sibi invicem "to themselves in turn" means "to one another". sibi alone would be "to themselves"; invicem "mutually, by turns" makes it reciprocal. It goes with both participles: implexa "woven in" and devincta "bound fast". Omnia sunt … implexa is a perfect passive used of a lasting state: "all things are interwoven".
• VII.9 siquidem et perfectio una animantium sibi invicem congenerum, ejusdemque rationis participum.
• VII.13 Quomodo se habent in continuis corporis membra, eodem se habent in dissitis quae ratione sunt praedita.
• VII.13 hoc ipsum benefacere per se nondum oblectat te: adhuc tanquam quod fieri deceat tantum facis, nondum perinde acsi tibi ipsi benefacias.
• VII.16 Mens an non ipsa perturbat se?an non opens a question that expects the answer "yes": "is it not the mind itself …?". Mens is put first, before the question word, as the topic. ipsa "itself" agrees with mens, and se is the reflexive object: the mind is both the one that disturbs and the one disturbed.
• VII.16 verbi gratia, an non ipsa in formidinem, in moestitiam impellit se?
• VII.16 in ipsius voluntate situm est, ut ne ad motus istiusmodi opinando se commoveat.
• VII.16 corpusculum ne quid patiatur, sibi curae habeat, si possit; et quando patitur quicquam, conqueratur.
• VII.16 nullius rei alterius per se indiga est mens, nisi ipsa sibi indigentiam creaverit.
• VII.16 eademque ratione et perturbatione et impedimento omni immunis, nisi ipsa se perturbaverit aut impediverit.
• VII.19 Per mundi substantiam, tanquam per torrentem, corpora transeunt universa, ipsa universo, prout membra sibi invicem nostra, coalita et eidem cooperantia.
• VII.28 mens etenim rationalis ita est natura comparata, ut sibi sufficiat ipsa juste agens, et hoc ipso nacta sibi tranquillitatem.
• VII.31 Exorna te simplicitate, modestia, affectu adversus res medias indifferenti.
• VII.33 mens interim opinionis ope tranquillitatem servat suam; nec deterior quicquam inde fit pars animi princeps.
• VII.37 Indignum est, vultum animo obsequentem, pro ejus imperio conformare et componere semet; ipsum autem animum ad suiipsius arbitrium non conformari et componi.
• VII.45 Sic enim se revera habet, viri Athenienses;se habere with an adverb means "to be (in some state)": sic se habet "so it is". The subject is the matter itself, "it"; enim "for" links with what Socrates has said just before in his speech.
• VII.45 quocunque loco semet collocaverit quis, statum eum sibi optimum ducens, aut a principe fuerit collocatus, eum hunc tueri (uti mihi videtur) oportet,
• VII.55 porro, condita sunt, reliqua quidem rationalium gratia, quemadmodum et in re omni alia, deteriora praestantiorum; rationalia vero sui invicem.quidem … vero 'on the one hand … but' sets the two halves against each other. sui invicem 'of one another' is the genitive of the reflexive with invicem, the usual way to say 'each other': rational beings exist for one another's sake.
• VII.55 est enim hoc motus rationalis et intellectualis proprium, circumscribere semet, et nec sensus nec affectus motibus unquam superari: animalis enim uterque est.semet is se with the emphatic suffix -met, 'itself': reason draws its own boundary and keeps within it.
• VII.55 vis autem intellectualis principatum sibi vendicat, nec ab eis in ordinem redigi patitur.
• VII.55 his igitur adhaerens mens recta procedat, habetque quicquid suum est.
• VII.60 quale enim in vultu specimen sui exhibet mens, dum scite eum atque decenter componit; tale quiddam et in toto corpore exigitur.
• VII.68 quid enim obstat, quo minus inter haec omnia mens tranquillam se servet, de rebus circumstantibus vere judicet, objectisque commode utatur?
• VII.69 Hoc in se habet morum perfectio, quod diem omnem tanquam novissimum exigit, nec aut festinat, aut torpescit, aut simulate quicquam agit.
• VII.75 Ad mundum condendum universi natura olim se intendit.
• VIII.2 In omni actione interroga te, quomodo ista mihi sese habet?se habere "to hold oneself" is the Latin for "to be (in some state)": quomodo se habet? "how does it stand?". ista is the action, and mihi "for me" a dative of reference. The question is quoted as you would ask it, so its verb is indicative, though it follows interroga; an indirect question would have habeat.
• VIII.4 Eadem nihilominus facturos memineris, etiamsi tu te ruperis.
• VIII.5 ipse autem paulo post, nullus, nusquam futurus es, quomodo et Hadrianus, et Augustus. tum rem ipsam penitius intuitus, eam in se considera.
• VIII.7 Natura omnis sese prospere procedente acquiescit,
• VIII.7 prospere autem procedit rationalis natura, ubi in cogitando nec falso, nec incerto assentitur, impulsus suos ad opera, quae societatem juvent, sola dirigit,
• VIII.11 Hoc quidnam in se est ex constitutione sua?
• VIII.13 Assidue, in omni, quantum potes, viso menti oblato, considera, quaenam ejus natura, ad mores quid faciat, quid in se habeat veritatis.
• VIII.18 istic autem si manet ac mutat, istic et in sua, quae et mundi et tui eadem sunt, elementa resolvitur.
• VIII.21 adhaec et in plagae istius angulo duntaxat id geritur; ubi etiam neque omnes inter se consentiunt, neque quisquam sibi.
• VIII.26 proprium autem est hominis, contribuli suo benevolum esse, sensuum motus insuper habere, visa probabilia discernere, universi naturam, eaque quae secundum hanc fiunt, contemplari.
• VIII.28 at illi licet etiam inter dolores serenitatem suam tranquillitatemque servare, nec opinari malum esse.
• VIII.29 sed ut omnibus qualia reapse sint perspectis, pro existimatione sua singulis utar.
• VIII.31 nec illud minus, quod tumulis inscribi solet, Ultimus hic generis sui.
• VIII.31 dein reputa tecum, quam anxie egerint horum antecessores, ut successorem aliquem sibi superstitem relinquerent: cum necesse tamen fuerit, ut aliquis tandem ultimus existeret.
• VIII.32 In singulis actionibus vitam componere oportet; ut si unaquaeque quantum datur, quod suum est tulerit, in eo acquiescas.
• VIII.32 quo minus autem ferat, quicquid suum est, prohibere nemo poterit.
• VIII.34 talem plane se facit, quantum in ipso est, qui abscindit sese, dum vel id quod contingit non vult, vel adversus societatis jus aliquid perpetrat.
• VIII.35 quod quemadmodum illa quicquid obstat et renititur, in usum suum circumvertit, et in fato disponit, atque ita partem sui facit;in fato disponit "sets (it) in order within fate": the obstacle is given its place in the chain of destiny. partem sui facit "makes (it) a part of herself": partem is a predicate accusative, the object "it" being understood, and sui "of herself" is the genitive of the reflexive pronoun.
• VIII.36 minuetur autem istud, si seorsim per se circumscriptum dederis, mentemque redargueris, si ne huic quidem soli tolerando suffecerit.
• VIII.39 In animantis rationalis constitutione virtutem nullam video, quae justitiae se opponat: at voluptati quae opponat sese, continentiam video.
• VIII.40 ratio itaque ne vexet se.
• VIII.42 Indignum censeo, ut me ipse vexem, qui neminem unquam volens vexarim.
• VIII.43 me vero, si mentem sanam habuerim, quae nec hominem quenquam, aut humanum quicquam aversetur; sed quicquid obvenit, oculo benigno aspiciat excipiatque, et pro sui existimatione singulis utatur.
• VIII.45 etenim illic quoque genium meum habiturus sum propitium placidumque; hoc nempe contentum, si pro conditionis suae officio habere se agereque possit.
• VIII.45 num hoc tanti est, ut hac de caussa anima mea male se habeat, ac deterior fiat, dum deprimitur, extenditur, confunditur, consternatur.
• VIII.48 Memineris, inexpugnabilem fieri mentem, quando in se contracta, ipsa se contenta manet, dummodo nil faciat quod ipsa nolit, tametsi non ratione, sed obstinatione mera instructa sit.contracta "drawn together" agrees with the mind: in se "into itself", like a garrison pulled back behind its walls. In ipsa se contenta, se is ablative with contenta "content with", and the nominative ipsa stresses that the mind needs nothing outside: "itself content with itself".
• VIII.48 hoc qui non videt, imperitus; qui videt, nec eo recipit se, infelix est.
• VIII.50 et illi tamen quo projiciant habent, cum universi natura nihil extra se habeat;
• VIII.50 sed, quod in hac ejus arte maxime mireris, cum se certis terminis circumscripserit, quicquid intra se corrumpi, senescere, ac inutile fieri videtur, in semet convertit, aliaque ex his ipsis nova producit;
• VIII.50 ita contenta manet et loco suo, et materia sua, et arte sibi propria.
• VIII.53 Num in votis habes ab eo laudari, qui intra horulae spatium ter semet execratur?
• VIII.53 num ei studes placere, qui nec sibi ipse placet?nec here means "not even", like ne … quidem. sibi placere is "to be pleasing to oneself, be pleased with oneself". Latin puts ipse in the nominative with the subject, where English stresses the object: "who himself is not pleasing to himself", that is, "who does not even please himself".
• VIII.53 aut quomodo sibi placet, quem omnium fere, quae facit ipse, poenitet?
• VIII.56 etiamsi enim quam maxime alter alterius caussa mutuo nati simus, mentium tamen nostrarum cuilibet peculiaris sua constat potestas.
• VIII.57 privabit enim semet splendore illius, siquis eam non transmiserit.
• VIII.60 mens enim tam cum cavet, quam cum considerat, recta fertur, nec minus ad scopum sibi propositum tendit.
• IX.1 cum enim universi natura animalia rationalia sui invicem gratia condiderit, ut sibi invicem pro cujusque dignitate prosint, nec ulla ratione sibi invicem obsint, qui naturae placitum hoc violat, impie prorsus agit adversus numinum omnium antiquissimum.gratia, in the ablative and placed after a genitive, means "for the sake of": sui gratia "for the sake of themselves". invicem "in turn, mutually" turns the reflexive into "one another": "for the sake of one another". The same invicem makes sibi "to one another" twice more in this sentence. Rational beings were made for each other, as 5.16 and 7.55 have said.
• IX.1 adversatur enim, qui, quantum in se est, ad ea quae veritati adversa sunt, fertur.
• IX.1 oportet autem, ad quae rerum natura ex aequo se habet, (nec fecisset utique utraque, nisi ad utraque se ex aequo haberet)se habere "to hold oneself", with an adverb, means "to be (in some state)", as in bene se habet "it is well". ex aequo "from the level, on an equal footing" means "equally" (2.11, 4.39). So ad quae … ex aequo se habet "towards which it is equally disposed": nature favours neither of a pair such as pleasure and pain, but makes and uses both alike. This is the key phrase of the rest of the section.
• IX.1 quo a principio illa ad hanc rerum omnium ordinationem et adornationem se contulit, cum rationes quasdam rerum futurarum apud se concepisset, et facultates quasdam existentiarum, transmutationum, et successionum istiusmodi foecundas discrevisset.
• IX.3 cujusmodi enim res est, adolescere, senescere, crescere, adultum esse, barbatum esse, dentire, canescere, serere, praegnantem esse, parere, aliaque id genus opera naturalia, quae vitae tuae secum ferunt aetates, ejusmodi plane res est et dissolvi.The subject aetates "the seasons" is held to the end: "which the seasons of your life bring with them". secum is se + cum, the preposition fixed to the end of the pronoun, as in mecum and tecum.
• IX.3 hominis est igitur considerati, nec temerarie, nec impetuose, nec fastuose adversus mortem se gerere: sed tanquam opus naturale, eam praestolari,
• IX.4 Qui peccat, sibimet ipsi peccat
• IX.4 qui injuste agit, sibi nocet, dum malum se facit.
• IX.7 Imaginationes absterge; motus compesce; appetitionem extingue; mentem in potestate sui contine.sui "of itself" refers to mentem, not to you: "keep the mind in the power of itself", that is, its own master, ruled by nothing outside it.
• IX.9 Quaecunque aliquid in commune participant, ad id quod est generis ejusdem secum prompte feruntur.
• IX.9 ad terram mole sua fertur terrestre quodvis; in idem confluit humidum omne; et aereum itidem quodcunque. ut necesse sit vi aliqua intercludi ea, id ne faciant.
• IX.9 cum omni vero, qui istic est, igni adeo simul accendi proclivis est, ut materia omnis siccior paulo incendi prompta admodum sit, eo quod minus sibi admixtum habeat, quod incendium prohibeat.
• IX.9 proinde et quicquid naturae intellectualis est in commune particeps, ad sibi cognatum pariter, vel multo magis etiam, prompte fertur.
• IX.9 quo est enim rebus aliis praestantius, hoc est promptius. ei quod sui generis est commisceri et cum eo quodammodo coalescere.
• IX.9 quin et in praestantioribus adhuc, licet modo quodam a se invicem dissitis, in astris nempe, unio tamen quaedam existit.
• IX.9 ita sortis praestantioris eminentia etiam in distantibus affectionem ad se invicem mutuam producere valuit.
• IX.9 sola enim rationalia mutui hujus in se invicem studii ac consensus nunc sunt oblita: confluxusque ille apud ista sola non cernitur.
• IX.11 si minus, memineris, hoc fine clementiam tibi datam esse. et Dii autem adversus tales clementer se gerunt.se gerere "to carry oneself" is "to behave": the gods themselves behave gently towards wrongdoers.
• IX.11 in quibusdam etiam opem eis porrigunt suam, ad sanitatem nempe, divitias, gloriam consequendam adeo benigni existunt.
• IX.15 Res ipsae foris apud semet consistunt; nec de se quicquam aut norunt ipsae, aut narrant nobis.foris "out of doors" means outside the mind, and apud semet "by themselves" (semet is se with the emphatic -met): things stand apart, on their own, and do not come in to us.
• IX.18 Mentes hominum penitius introspice. videbis, quos judices pertimescas; quales etiam de semet judices sint.
• IX.21 Actionis terminatio, intentionis aut opinationis cessatio, mors eidem est quaedam. veruntamen nihil in se mali habet.
• IX.23 et est seditiosa, perinde ac in populo ille, qui factionis suae homines a consensione istiusmodi in partes trahit.
• IX.28 mens autem universi vel ad singula quaeque se promovet. quod si fuerit, ad quod illa se promoverit, tu excipe.
• IX.28 vel semel operi se admovit; reliqua vero per consequentiam necessariam a primis illis ita profluunt, ut serie quadam continua unum quiddam constituant.
• IX.28 denique, si quis Deus est, omnia bene se habent. sive temere ferantur; tu ne temere feraris,
• IX.29 quam viles autem sunt et mucci pleni, etiam politici isti, et, ut ipsis videtur, philosophice se gerentes homunculi?
• IX.29 viderint illi, an quid natura communis poscat, norint, et ad hujus dictamen sese instituerint.
• IX.29 sin tragice semet ostentarint, quis ad illorum imitationem me addixit?
• IX.31 hoc est; intentio tua actioque omnis hunc solum sibi finem propositum habeat, ut ad societatem humanam quod conducat fecerit, utpote quod naturae tuae consentaneum existat.
• IX.40 siquidem enim omnino hominibus opem suam conferre possunt, etiam ad haec possunt.
• IX.41 atque in hoc praecipue incumbebam, quo mens, etiamsi motuum in corpusculo istiusmodi particeps una, imperturbata consisteret nihilominus, bonumque suum retineret.
• IX.41 sed nec medicis ita praebebam me, ut efferrent sese, quasi magni quid agerent. sed vita mihi etiam tunc quam optime agebatur.
• IX.42 ubi enim recordatus fueris, fieri non posse, quin existat hoc genus hominum; mox erga singulos mitius te habiturus es.
• IX.42 tu vide, annon te potius incusare debeas, quod non expectaveris fore, ut hoc ille delinqueret;
• IX.42 quemadmodum enim membra ista ad munus aliquod obeundum condita sunt, quod ubi pro conditionis suae ratione obierint, quicquid suum est adepta sunt;
• IX.42 ad eundem et homo cum ad benefaciendum natus sit, ubi beneficum quippiam, aut quod in commune conducat, egerit, illud fecit ad quod conditus est, et quod suum est obtinuit.
• X.1 sed statu praesenti acquiesces, et praesentibus oblectabere quibusque, et persuasum habitura es, cuncta tibi adesse, cuncta tibi bene se habere;
• X.2 et hoc quicquid est, concede tibi, nisi natura tua, qua es animal rationale, deterius inde se habitura sit.
• X.3 si contingit ita, ut ferre natus sis, ne gravatim te habeas, sed prout natus es, feras.
• X.4 Siquis fallitur, docendo comiter huic errorem suum indica.
• X.4 aut hoc si nequeas, te culpa, vel nec te etiam.
• X.5 causarumque series sibi invicem implexarum tui ipsius subsistentiam cum casu illo ab aeterno conglomeravit.
• X.6 neque habet quicquam universum, quod non sibi conducat.
• X.6 cum hoc naturae omnes in commune sortiantur: mundi vero natura et hoc amplius obtineat, quod a nulla caussa externa cogi possit, ut sibi ipsi noxium quicquam producat.
• X.6 quemadmodum civi illi vitam prospere fluere quivis existimet, qui in actionibus quae civitatis secum ejusdem consortibus utiles sint, obeundis constanter perrexerit, et quicquid civitas ipsi attribuerit, gratanter acceperit.
• X.7 nunquid autem dicemus, aut naturam ipsam instituisse partes suas malo afficere, et ita condidisse, ut in malum incidere non nata tantum essent, sed in malum etiam necessario inciderent?
• X.8 Intra nomina igitur ista si te continueris, nec ut alii his te titulis cohonestent concupiveris, alius jam futurus es, quam pridem fueras, aliamque initurus vitae rationem.
• X.8 tu vero in nomina pauca haec inde te.
• X.8 sin excidere, nec statum tueri posse te senseris, in angulum aliquem, ubi possis aliquid, audacter te conferas;
• X.9 tunc enim simplicitate, tunc gravitate frueris; tunc rei cujusque notitia distincta, quid ex natura sua existat, quem locum in mundo habeat, quam diu duratura sit, ex quibus conflata sit, quibus possit obvenire, qui dare eam et auferre possint.
• X.10 Aranea muscam ubi ceperit, se effert tanquam magni quid egerit; alius ubi lepusculum; alius, ubi reticulo apuam ceperit; alius, ubi apros; alius ubi ursos; alius ubi Sarmatas,
• X.11 Methodo contemplativa instructus sis, qua perspectum habeas, quomodo cuncta in se invicem mutent.
• X.11 corpus exuit, qui sic affectus est, reputansque secum, mox esse sibi, relictis his omnibus, ab hominibus discedendum, totum sese permittit, justitiae, in eis quae ab ipso fiunt; universi naturae, in eis quae obveniunt ipsi.
• X.11 utpote qui duobus hisce etiam contentus sit, quicquid impraesentiarum agit, justum praestare, et quicquid impraesentiarum sibi obvenit, diligere:
• X.12 denique si aliud quippiam, quo minus ea procedas, obstiterit, prout occasiones praesentes se obtulerint, considerate progredi, ei quod justum tibi visum fuerit, adhaerendo?
• X.13 nunquid oblitus sis, quales isti, qui de aliis laudandis vituperandisque tantopere se efferunt, in lecto sint, quales ad mensam,
• X.13 quae faciant, quae fugiant, quae sectentur, quae suffurentur, quae rapiant ad se, non manibus pedibusque, quod dici solet, sed parte sui pretiosissima, qua, ubi libuerit, consequi liceat fidem, modestiam, veritatem, legem, genium denique bonum.sui "of themselves" is the genitive of the reflexive, depending on parte: "with the most precious part of themselves", the ruling mind.
• X.25 qui est ipse lex unicuique quod suum est tribuens.tribuens "assigning" agrees with qui. Its object is the clause quod suum est "(that) which is his own", with id left out, and unicuique "to each one" is the indirect object. suum refers to unicuique, not to the ruler. The words recall the Roman definition of justice, suum cuique tribuere "to give each his own"; the Greek plays on nomos "law" and nemon "distributing".
• X.28 cujusmodi est et qui decumbens tacite solus secum sortem deplorat suam.
• X.31 persiste ergo, dum et ista tibi familiaria effeceris, quo modo stomachus robustus cuncta sibi accommodat, ignisque validus, quicquid ingesseris, flammam inde ac fulgorem edit.
• X.33 atqui in aliis quidem operibus omnibus ita se habet, ut quicquid alicui horum mali contigerit, deterius illud faciat, quod eo afficitur.
• X.35 et stomachi valentis, adversus edulia quaevis pariter se habere; sicut molam ad omnia, ad quae molenda condita est.
• XI.1 se cernit, fingit, artatque, ut lubet, qualemque vult ipsa, facit: fructum, quem profert, ipsa carpit.The subject, the rational soul, carries over from the first sentence, and all its acts fall on itself: a single se "itself" is the object of all three verbs: written once, with cernit, it is understood with fingit and artat. fingo is to shape, as a potter shapes clay; arto (also spelled arcto) is to draw tight, fit closely together. Gataker uses the pair for the Greek "it articulates itself": the soul gives itself its own form and order.
• XI.1 finem semper suum assequitur, ubicunque constiterit vitae terminus.
• XI.1 neque enim sic se habet, quo modo in saltando aut in fabulam agendo aliisque ejusmodi, in quibus siquid incideris, actio tota fit mutila;
• XI.1 adhaec mundum totum pervagatur, et, quod ambit hunc, vacuum, figuramque ejusdem contemplatur, et in aevi immensitatem se porrigit, et universi per intervalla certa renovationem comprehendit et considerat;
• XI.1 propria sunt animae rationalis et ista; proximos diligere, veracem, verecundam esse, nihil sibi praeferre, quod et legis est proprium.
• XI.2 Cantilenam jucundam, saltationem, pancratium contemnes, si voce concinna in sonos singulos divisa, de his sigillatim te percontatus fueris, Num istud me victum habet? erubesces enim id fateri.
• XI.8 porro ramum alius abscindit; homo vero se ipse a proximo suo separat, dum eum odit et aversatur:se ipse "he himself … himself": se is the object, and ipse, nominative, agrees with the subject homo. The man cuts himself off with his own hand, whereas a branch is cut by alius "another". proximo suo "his neighbour" is the adjective proximus "nearest" used as a noun.
• XI.8 nec advertit interim, quod una semet a societate civili tota absciderit.
• XI.8 veruntamen hoc a societatis hujusce conditore Jove indultum sibi habet, quod ei liceat denuo coalescere, cui prius adhaeserat, et ad universi complementum locum recuperare suum.
• XI.8 omnino denique non pariter se habent surculi duo, quorum alter a prima germinatione cohaesit, et cum stirpe reliqua constanter quasi conspiravit; alter post abscissionem insertus est:se habere "to hold oneself" means "to be in a certain state". With non pariter "not alike" and omnino "at all": "are not at all in the same condition". denique here is "in short", summing up the comparison.
• XI.9 uterque enim ex aequo stationis desertae reus est, et qui metu perculsus, et qui natura cognatum sibi atque amicum fuerit aversatus.
• XI.10 hoc si datur, sequetur, naturam eam quae est consummatissima, caeterasque omnes in se complectitur, artificis solertiae neutiquam concedere.
• XI.12 Uniformis prorsus est animae sphaera, cum nec ad exterius quicquam se extendit, nec cum eodem ullo intus concurrit, nec considit et comprimitur;
• XI.14 Qui se invicem contemnunt, iidem et sibi invicem assentantur: quique se invicem transcendere cupiunt, sibi invicem se submittunt.se or sibi with invicem "in turn" means "one another", and the case is set by the verb. contemno "despise" takes an accusative, se invicem; the deponent assentor "agree with everything, flatter" takes a dative, sibi invicem. assentor is not assentior "assent": it is the flatterer's yes to everything.The second half runs the same way: quique "and those who" (qui with -que) again has no antecedent, and its people are the subject of submittunt. transcendere is "to climb over", so "to rise above". In sibi invicem se submittunt the two pronouns do different jobs: se is the plain reflexive object, "they lower themselves", and sibi invicem is the reciprocal dative, "to one another". Each wants to stand above the rest, and so each stoops to the rest.
• XI.15 fronti inscriptam statim oportuit vocem hanc, in oculis ipsis relucere statim, quomodo animus se habeat: sicut in amantis oculo cuncta statim dignoscit amasius.
• XI.16 Optime vivendi facultas haec est in anima sita, si adversus res indifferentes indifferenter se habeat.
• XI.16 indifferenter autem se habebit, si divisim et integre earum unamquamque consideraverit; simulque recordatus fuerit, quod nihil horum cogere nos potest, ut hoc vel illud de ipso opinemur;
• XI.16 siquidem enim naturae congrua sunt, eis oblecta te, et facilia futura sunt.
• XI.16 sin praeter naturam, investiga, quid sit naturae tuae congruum, et ad hoc te accinge, etiamsi minus gloriosum sit.
• XI.16 venia enim cuique habenda est, qui bonum suum sectatur.
• XI.18 hoc si est, deteriora constat praestantiorum causa esse condita, praestantiora sui invicem.
• XI.18 omnis etenim anima, prout veritate privatur invita, sic etiam erga quemque pro dignitate cujusque gerendi se peritia.
• XI.18 itaque injustos, ingratos, avaros, vicinis injurios dici se non sustinent.
• XI.18 atque etiamsi peccatis quibusdam abstineas, habes tamen intra te habitum talia perpetrare proclivem, licet vel ignaviae, vel famae, vel alius alicujus ratione a peccatis paribus te cohibeas.
• XI.18 si mansuete adversus illum te gerere perrexeris, et si occasio tulerit, placide illum admonueris, et eodem ipso, quo te laedere molitur, tempore quietus ipse hominem meliora docueris;
• XI.18 monstraveris etiam scite, et generatim ostenderis, nec apes ita se gerere, nec eorum ullum, quae gregatim agere nata sunt, animantium.
• XI.18 atque is certe, qui ita affectus est, robur animi nervosque et fortitudinem penes se habet, non autem is qui indignatur et offenditur.
• XI.20 quicquid itidem in te terreum et aqueum existit, etiamsi natura deorsum vergat, attollitur nihilominus, et stationem occupat non suam.
• XI.20 an non iniquum est ergo, mentem tantum tuam immorigeram esse, nec statione sua acquiescere?
• XI.20 quin et mens, quoties eventum aliquem aegre fert, stationem tunc suam deserit:
• XI.21 qui enim ad istum conatus suos omnes direxerit, is actiones suas omnes sibi similes praestabit, et hoc modo semper idem futurus est.
• XI.24 Lacedaemonii in spectaculis suis, peregrinis in umbra sedilia collocabant, ipsi ubicunque obtigerat, considebant.
• XI.25 Perdiccae accersenti excusabat se Socrates; ne pessimo, inquit, exitio peream, cum gratiam collatam referre nequeam.
• XI.27 Pythagorei mane coelum suspicere praecipiebant, quo eorum commoneamur, quae eundem perpetuo cursum servant, eodemque modo peragunt opus suum; utque ordinem eorundem observemus, et puritatem, et nuditatem.
• XI.28 Cogita Socrates qui fuerit pelle succinctus, quando Xanthippe veste ipsius sumpta foras se proripuerat.
• XI.28 quaeque amicis suis dixerit, pudore suffusis pedemque retrahentibus, cum sic indutum illum conspicarentur.
• XI.29 in vita multo magis sic se habet.
• XI.32 Dura suos fundendo incessent verba parentes.
• XI.34 Filiolum deosculanti praecipiebat Epictetus, intus apud se diceret, Cras forsan moriturus est.
• XII.1 nec impediverit te, quo minus sic te geras, aut aliena sive vitiositas, sive opinio, sive sermo, aut sensus etiam cingentis te massae istius carneae.
• XII.1 mundo, qui te protulit, dignum te praestabis, desinesque in patria tua peregrinus esse, eaque quae quotidie eveniunt tanquam inopinata admirari, et ex hac vel illa re suspensus teneri.
• XII.2 sola enim mente sua, illas a sese demanantes et derivatas, attingit.
• XII.2 qui enim circumjectam sibi carnem non respexerit, nec de vestitu, domicilio, fama, aut apparatu instructuque reliquo cogitando, negotium ullum facesset sibi.
• XII.3 denique quaecunque externa rerum vertigo jugis volvit, ita ut mens tua rebus fato obvenientibus exempta, pura ac libera apud se vivat, justa faciens, destinata volens, ac vera proloquens.
• XII.3 fecerisque te talem, qualis mundus hic Empedocli dicitur, Orbis habens instar jugi vertigine gaudens.
• XII.4 Saepenumero sum miratus, qui fiat, ut cum sese prae caeteris omnibus diligat unusquisque, suam tamen de se existimationem minoris faciat, quam alienam.
• XII.4 itaque si vel Deus vel praeceptor prudens quis astans praeceperit cuiquam, ne quid apud se cogitet menteve agitet quod non simul ac conceperit proferat, ne ad dieculam quidem id sustineret.
• XII.5 hoc vero siquidem sic se habet, pro certo scias, aliter facturos eos fuisse, si aliter fieri oporteret.se habere "to hold oneself" is "to be (in some state)": sic se habet "it is so". siquidem here is "if indeed": Marcus grants the point for the sake of argument without asserting it.
• XII.5 vel hinc ergo, quod aliter se habet, si aliter saltem se habet, compertum habeas, fieri non oportuisse.
• XII.14 sin providentia, quae placari possit, auxilio divino dignum te praesta.
• XII.15 An cum lucernae lumen, usquedum extinguatur, luceat, nec splendorem amittat suum; tu admissurus es, ut in te veritas, justitia, temperantia ante extinctum temet extinguatur?
• XII.16 Ubi obrepserit tibi cogitatio, peccasse aliquem, haec tu tibi, Unde novi, an peccatum hoc sit; aut si peccavit, an peccati ipse se reum peregerit?
• XII.16 hoc enim perinde est, acsi faciem sibi dilacerasset:
• XII.23 Operatio unaquaeque, quae tempore suo desinit, nihil inde mali patitur, quia desiit:
• XII.23 pari ergo modo actionum omnium complexio, quae vita dicitur, si tempore suo desierit, nihil inde quicquam mali patitur, quia desiit.
• XII.23 ita numine divino fertur, qui eadem, qua Deus, via fertur, menteque sua ad eadem fertur.
• XII.24 tertium, si in sublime subvectus res humanas despiceres, ubi varietatem earum quanta esset perspexisses, simulque uno conspectu comprehenderes, quantum undiquaque aeriorum et aetheriorum sedes suas habeat, quod quotiescunque subvectus esses, eadem semper occurrerent.
• XII.27 quantoque sit philosophiae magis consentaneum in oblata sibi materia justum, temperantem, Deis obsequentem se simpliciter praestare.
• XII.30 aliae ergo rerum dictarum particulae, formae nempe et materiae sensus expertes, necessitudinis vinculo non connectuntur sibi invicem.
• XII.30 intellectus vero adversus contribulem suum peculiariter afficitur, eidemque consociatur, nec potest communionis appetitus prorsus revelli.
• XII.33 Vide, quo modo se mens utatur tua. in hoc enim sunt omnia.